16/09/2024
CÁC LỰA CHỌN ĐIỀU TRỊ KHI MẮC RỐI LOẠN THÁI DƯƠNG HÀM
Rối loạn thái dương hàm (RLTDH) là một nhóm gồm nhiều bệnh lý khác nhau liên quan đến các rối loạn ở hệ thống nhai gồm các cơ nhai, khớp thái dương hàm và các cấu trúc lân cận gây ra những cơn đau và rối loạn chức năng vận động hàm. Bệnh lành tính, nhưng thường có diễn tiến dai dẳng, tái phát nhiều lần và gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống người mắc bệnh. Đây là một nhóm bệnh phổ biến có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Việc phát hiện, điều trị và quản lý kịp thời sẽ giúp kiểm soát hiệu quả tiến triển bệnh, đem lại sự thoái mái cho người mắc bệnh.
*CÁC TRIỆU CHỨNG PHỔ BIẾN CỦA RLTDH có thể bao gồm:
• Đau hoặc nhức ở 1 hoặc 2 bên hàm, vùng khớp hàm và mặt
• Đau trong và xung quanh tai
• Cảm giác mỏi hàm nhiều khi ăn nhai hoặc nói chuyện
• Nhức đầu và/hoặc đau cổ
• Những tiếng lụp cụp hoặc lạo xạo khi há miệng (tiếng lụp cụp không nhất thiết là dấu hiệu của RLTDH trừ khi kèm theo đau hoặc các triệu chứng khác)
• Đau hàm tăng lên khi nhai, nói hoặc há miệng rộng
• Khó há miệng lớn tối đa, cảm giác vướng khi há miệng
• Hàm bị “kẹt” hoặc “khóa” làm không thể há lớn hết cỡ; hoặc kẹt làm không ngậm miệng lại được sau khi há hoặc ngáp lớn
• Sưng ở một hoặc hai bên mặt
• Hai hàm răng không còn chạm tốt khi nhai (có thể là hậu quả của RLTDH ở 1 số trường hợp)
*NGUYÊN NHÂN GÂY RLTDH LÀ GÌ?
Xác định chính xác nguyên nhân gây RLTDH có thể khó khăn. Bệnh lý này có thể có nguyên nhân từ một hoặc kết hợp của các yếu tố sau:
• Căng thẳng, stress kéo dài do công việc, học hành, thi cử, các mối quan hệ gia đình, xã hội…dẫn đến tình trạng thường xuyên co cơ vùng mặt, nghiến hay siết răng khi tập trung, khi ngủ
• Nghiến răng hoặc siết chặt răng, khi ngủ hoặc khi thức, có thể gây áp lực quá mức lên cơ hàm và khớp hàm
• Có 1 vị trí bị đau, tổn thương ở vùng đầu mặt cổ hoặc cơ thể như đau răng, đau mỏi cổ, vai gáy kéo dài không giải quyết sẽ gây co cơ vùng mặt, ảnh hưởng đến cơ và khớp hàm.
• Khớp cắn lệch (răng trên và răng dưới không khớp tốt với nhau)
• Chấn thương ở hàm và khớp hàm, chẳng hạn như một cú đánh vào mặt
Một số trường hợp đau mỏi cơ khớp có thể xuất hiện sau khi há miệng lâu, ăn nhai đồ dai cứng. Ngoài ra, RLTDH cũng được ghi nhận xuất hiện ở nữ giới nhiều hơn nam giới, có thể liên quan yếu tố hormon.
*LÀM THỂ NÀO ĐỂ GIẢM ĐAU TẠI NHÀ KHI MẮC RLTDH?
Cơn đau do RLTDH có thể từ nhẹ đến nặng và có thể là tạm thời hoặc mãn tính.
Người mắc bệnh có thể thực hiện các phương pháp giúp giảm đau tại nhà trước. Nếu bạn không thể tự giảm đau thì các biện pháp điều trị bảo tồn là lựa chọn tiếp theo. Các phương pháp điều trị can thiệp xâm lấn, chẳng hạn như phẫu thuật khớp thái dương hàm (khớp TDH), phải luôn là biện pháp cuối cùng.
Hãy tự mình thử các biện pháp điều trị RLTDH tại nhà sau đây hoặc kết hợp với các lựa chọn điều trị từ các bác sĩ chuyên khoa bệnh học miệng để giảm bớt sự khó chịu và tăng cường khả năng vận động của khớp:
1. Ăn thức ăn mềm. Trong lúc bị đau do RLTDH, hãy tránh những thức ăn khó nhai hoặc phải há to để ăn. Nên chọn thực phẩm mềm và đầy đủ dinh dưỡng, như sữa chua, trứng chiên, khoai tây nghiền, cá nấu chín mềm, chuối, rau hấp mềm, cháo xay, sinh tố cho đến khi cảm giác khó chịu của bạn giảm bớt. Khi quay trở lại chế độ ăn bình thường, hãy cố gắng nhai bằng cả hai bên hàm.
2. Chườm với nhiệt ẩm hoặc nước đá. Nếu bạn bị co thắt cơ, đau cơ, hãy sử dụng một chiếc khăn đã được làm ẩm bằng nước ấm, chườm ấm bên ngoài khuôn mặt tại vùng cơ và khớp trong vòng 10 - 15 phút vài lần một ngày. Điều này giúp dãn các cơ và tăng cường lưu lượng máu. Nếu bạn đang bị sưng mặt, chườm lạnh 10 - 15 phút vài lần một ngày sẽ làm giảm sưng, chú ý chườm gián đoạn để tránh bị bỏng lạnh.
3. Hãy cho hàm được nghỉ ngơi. Tránh nhai kẹo cao su, cử động hàm quá mức, ngáp lớn, la hét, ca hát, nói chuyện nhiều …
4. Thực hành tư thế tốt. Cố gắng giữ đầu ở vị trí thằng, hai tai thẳng hàng với vai (không nghiêng vẹo cổ) và nếu bạn làm việc tại bàn làm việc, hãy lưu ý giữ tư thế cột sống, tránh cong vẹo lưng.
5. Quản lý căng thẳng. Căng thẳng có thể khiến bạn cắn chặt hàm răng và co cơ mặt, điều này có thể gây ra hoặc làm trầm trọng thêm chứng RLTDH. Hãy thử các phương pháp giảm căng thẳng khác nhau, chẳng hạn như thả lỏng cơ thể, hít thở sâu hoặc thiền có hướng dẫn, cho đến khi bạn tìm thấy phương pháp phù hợp với mình. Nếu bạn không thể kiểm soát được căng thẳng và lo lắng của mình, hãy cân nhắc việc đặt lịch hẹn với bác sĩ trị liệu hoặc nhân viên tư vấn tâm lý.
6. Giữ hai hàm răng trên và dưới cách nhau một chút để tránh việc siết chặt răng. Siết chặt răng khi tập trung suy nghĩ, làm việc sẽ khiến cơn đau do RLTDH của bạn trở nên trầm trọng hơn. Hãy cố gắng giữ răng trên và răng dưới cách xa nhau một chút, bạn có thể dán sticker trên màn hình máy tính, bàn làm việc nhắc mình phải thả lỏng hàm và tránh siết chặt răng. Điều này sẽ giảm áp lực lên cơ hàm và cho phép các khớp TDH được nghỉ ngơi và lành lại.
7. Thực hiện các bài tập kéo giãn và hỗ trợ cho cơ, khớp nhẹ nhàng chỉ khi cơn đau của bạn đã được cải thiện. Khi bạn không còn cảm thấy khó chịu nữa, một số bài tập khớp TDH nhất định có thể cải thiện khả năng vận động của khớp và các cơ nhai để ngăn các triệu chứng RLTDH quay trở lại. Các bài tập cần có sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa bệnh học miệng.
*CÁC ĐIỀU TRỊ DO BÁC SĨ CHUYÊN KHOA THỰC HIỆN?
Đối với các bệnh lý RLTDH từ trung bình đến nặng không thể tự cải thiện, có thể cần phải điều trị chuyên nghiệp. Các lựa chọn điều trị có thể bao gồm:
1. Khí cụ khớp cắn: là một khay nhựa cứng đeo ở hàm trên hoặc hàm dưới, là một phương pháp tuyệt vời để giảm đau cơ hoặc khớp TDH mà không cần dùng thuốc hay phẫu thuật. Những thiết bị này được bác sĩ thiết kế riêng cho từng bệnh nhân. Đa số khí cụ chỉ cần đeo vào ban đêm để giúp giãn cơ, bảo vệ bạn giảm tác động từ việc siết chặt hoặc nghiến răng, giúp tránh tổn thương cho răng và hàm, đồng thời giảm lực nén lên khớp TDH của bạn. Khí cụ giữ hàm ở vị trí ổn định và giảm áp lực lên các khớp để chúng có thể lành lại. Một số khí cụ định vị hàm khác được thiết kế đặc biệt để chống hoặc điều trị tình trạng bị kẹt khớp, khóa khớp do các rối loạn nội khớp TDH. Các khí cụ cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa bệnh học miệng có nhiều kinh nghiệm.
2. Vật lý trị liệu – Tùy thuộc vào nguyên nhân cơ bản gây ra chứng RLTDH của bạn, vật lý trị liệu có thể có hiệu quả trong việc điều trị RLTDH. Các bác sĩ sẽ hướng dẫn bạn các bài tập kéo giãn và tăng cường sức mạnh cơ, khớp khác nhau; các kỹ thuật xoa bóp, giãn cân cơ, chườm nóng và chườm lạnh, siêu âm trị liệu, laser công suất thấp, điện thần kinh dưới da và các phương pháp khác để giúp giảm đau và ngăn ngừa những cơn đau tái phát trong tương lai.
3. Thuốc uống: bác sĩ kê toa 1 số thuốc giãn cơ, giảm đau, kháng viêm thông dụng. Một số thuốc kiểm soát đau trung ương có thể được chỉ định trong các trường hợp đau mãn tính dai dẳng.
4. Thuốc tiêm – một số thể bệnh RLTDH đáp ứng tốt với thuốc tiêm, bao gồm tiêm corticosteroid để giảm viêm, tiêm một số thuốc có tác dụng dãn cơ vào các điểm kích hoạt để giải phóng co thắt cơ.
5. Điều trị chỉnh nha – Khi RLTDH do mất cân bằng khớp cắn, có thể nên điều trị bằng niềng răng hoặc chỉnh nha bằng khay trong suốt để căn chỉnh răng và hàm. Khi răng được di chuyển, khớp TDH và các cấu trúc xung quanh cũng sẽ được định vị lại ở vị trí hài hòa hơn. Tuy nhiên, trước khi điều trị RLTDH bằng điều trị chỉnh nha, chúng ta phải đảm bảo rằng bất kỳ chuyển động nào của răng sẽ cải thiện vị trí của khớp TDH, giúp giảm đau và không làm mọi việc trở nên tồi tệ hơn.
6. Điều trị nha khoa phục hồi – Trong một số trường hợp nhất định, cách mà răng trên và răng dưới chạm nhau không cân bằng có thể gây áp lực lên khớp TDH và dẫn đến đau, bác sĩ có thể sử dụng trám răng, các miếng dán sứ - composite, mão răng, cầu răng hoặc, trong trường hợp mất răng, cấy ghép implant nha khoa, để khắc phục vấn đề về khớp cắn và cân bằng bề mặt nhai của răng. Điều này có thể sẽ giúp kiểm soát bệnh.
7. Phản hồi sinh học là một kỹ thuật liên quan đến việc sử dụng cảm biến điện để cảnh báo bạn về tình trạng căng cơ và nghiến chặt hàm của bạn. Kỹ thuật này là một lựa chọn điều trị hỗ trợ, giúp bạn biết được tư thế hàm giúp thư giãn cơ và ngăn ngừa cơn đau. Châm cứu cũng là 1 phương pháp hỗ trợ hiệu quả trong quản lý RLTDH.
8. Bơm rửa khớp thái dương hàm. Đối với các trường hợp thoái hóa khớp TDH không đáp ứng với tất cả các điều trị bảo tồn kể trên thì bơm rửa khớp là một giải pháp được thực hiện. Bơm rửa khớp thường đem lại hiện quả giảm đau tốt, tuy nhiên, sau đó vẫn cần áp dụng các phương phát quản lý bệnh căn và các điều trị giảm áp lực khớp để hạn chế việc phải thực hiện bơm rửa nhiều lần.
9. Phẫu thuật khớp – Nếu tất cả các phương pháp điều trị các thể bệnh RLTDH ở khớp TDH khác đều thất bại thì phẫu thuật là một lựa chọn. Có thể thực hiện phẫu thuật nội soi hoặc phẫu thuật khớp hở tùy tình trạng bệnh. Vì phẫu thuật là điều trị can thiệp xâm lấn; và các phương pháp khác nhau có mức độ hiệu quả khác nhau nên đây sẽ là lựa chọn cuối cùng, chỉ sử dụng khi tất cả các phương pháp bảo tồn không quản lý thành công bệnh. Sau phẫu thuật, vẫn phải tiếp tục quản lý bệnh căn và kết hợp điều trị bằng các phương pháp điều trị bảo tồn.
Vui lòng liên hệ nếu bạn muốn khám và tư vấn bởi chuyên gia!