16/01/2026
CON BỆNH: 5 ĐIỀU CẦN LÀM TRƯỚC KHI NGHĨ ĐẾN THUỐC
Những đứa trẻ không phải lúc nào ho, sổ mũi hay thậm chí sốt cũng cần điều trị... mà đôi khi chỉ cần những can thiệp cơ bản cũng đủ giúp bé cải thiện rất nhiều. Có những bé sốt mình khám thấy bé chỉ sốt đơn thuần, họng đỏ nhẹ, còn lại vui vẻ, ăn chơi bú tốt thì bác cho hạ sốt, kẽm, uống nhiều nước và dặn dò ba mẹ là chính chứ không cần kháng sinh hay kháng viêm.
Bác nhận thấy nhiều ba mẹ vì quá sốt ruột muốn con hết bệnh ngay mà đôi khi tạo áp lực cho bác sĩ phải dùng thuốc mạnh tay cho các con. Là một người khám những em bé hàng ngày, bác gửi tới ba mẹ một số lời khuyên cần làm khi bé ốm
- Việc đầu tiên là vệ sinh thông thoáng mũi họng. Đây là điều rất rất quan trọng nhưng nhiều ba mẹ không làm vì không được hướng dẫn, nhát tay hoặc thấy bé khó chịu...là ngưng hút. Bác khám có những bé nghẹt tắt 2 bên mũi, thở bằng miệng, nhưng không phải là viêm tiểu phế quản hay viêm phổi, chỉ đơn giản là viêm mũi họng ... và hút đàm xong bé vui vẻ, thở êm. Hỏi ra thì ba mẹ không ai hút mũi, thậm chí nhỏ vài giọt nước muối sinh lý vào mũi con khi con nghẹt mũi đã là giúp con rất nhiều rồi.
- Việc tiếp theo là uống nhiều nước. Cái việc uống ít nước kéo theo đàm nhớt của bé rất đặc và bé rất khó khạc hay tống xuất đàm nhớt ra bên ngoài. Uống nhiều nước cũng giúp rất nhiều cho những bé sốt. Kinh nghiệm của bác khi trẻ sốt nếu chịu uống nước, bé sẽ đỡ mệt, da đỡ khô, loãng đờm và dễ chịu hơn những bé không uống nước. Việc không uống nước cũng khiến cho tình trạng sốt cao và sốt khó hạ hơn bình thường. Khi con sốt, cứ dùng hạ sốt. Một số quan niệm hiện nay bé sốt cao nhưng không dùng hạ sốt khiến bé mất nước và mệt nhiều hơn. Việc hạ sốt đúng lúc sẽ giúp bé đỡ mệt, ăn uống tốt hơn...
Sốt làm tăng mất nước ở những đứa trẻ và làm rối loạn quá trình trao đổi chất. Thậm chí, thiếu nước ngược lại sẽ làm cho sốt cao hơn. Khi con sốt >38oC có mệt, lừ đừ hay khi con sốt >39oC thì ba mẹ cứ cho uống 1 liều hạ sốt paracetamol 10-15mg/kg mỗi 6 tiếng nha. Ví dụ trẻ 10kg uống 1 gói 150mg còn trẻ 8kg uống 1 gói 80mg, nếu không hạ lắm thì 6 tiếng sau tăng lên 1,5 gói... Trong thời gian đó, mặc đồ mỏng, thoáng mát, cho bé uống nhiều nước và nếu bé buồn ngủ thì cứ để bé ngủ nhiều 1 chút.
- Việc quan trọng thứ ba là cho bé vận động, đặc biệt vận động ngoài tự nhiên dù những ngày bé mệt. Mỗi ngày cho bé ra ngoài nơi có nhiều cây, có ánh nắng nhẹ... cho bé vui chơi, mang theo bình nước, nước điện giải càng tốt cho bé vừa uống đủ nước vừa vui chơi là sẽ giúp cơ thể bé khỏe hơn rất nhiều so với chỉ nằm li bì ở nhà.
- Việc tiếp theo đó là không ép bé ăn. Người lớn bệnh cũng không muốn ăn uống gì nên con nít cũng vậy. Chấp nhận 1-2 tuần bé ăn ít đi, mẹ làm đồ ăn nhiều nước 1 chút vừa cho bé dễ ăn vừa cho bé thêm nước. Không ép con hay không nên cho con uống toàn sữa nhữn ngày này. Cứ cho bé ăn uống bình thường như hàng ngày, chỉ là lượng có thể giảm 10-20% so với lúc con khỏe là vẫn chấp nhận được.
Khi con bệnh, chỉ có sắt là không bổ sung. Còn kẽm, D3 và nước là 3 thứ rất quan trọng cho hệ đề kháng của con
- Cuối cùng và cũng rất quan trọng đó là đi KHÁM cho con. Bác nói vậy không phải bé nào cũng phải khám mà là nếu sau 24-48 giờ theo dõi, uống nhiều nước, xịt mũi tích cực mà con không cải thiện thì mẹ có thể cân nhắc cho bé đi khám. Bác muốn nhắn nhủ ba mẹ một điều rằng ba mẹ có quyền được trao đổi toa thuốc với bác sĩ về những thuốc mà bác sĩ chỉ định cho con. Đây là điều chính đáng. Bác rất thích những ba mẹ trao đổi với bác về toa thuốc, vì đôi khi bé không hợp hay dị ứng thuốc, nếu ba mẹ phản hồi kịp thời thì bác cũng có thể điều chỉnh tốt hơn. Bác sĩ không thể luôn luôn đúng chính xác tuyệt đối được và phải luôn lắng nghe ba mẹ trên hành trình chăm sóc và điều trị các bé.
Những điều bác viết trên với hy vọng rằng ba mẹ sẽ có thêm bình tĩnh để xử lý khi con bệnh, xịt mũi tích cực, uống nhiều nước, bù đủ năng lượng và dinh dưỡng cho bé trong thời gian bệnh... và theo dõi sát các bất thường mới xuất hiện.
Mùa này con nít bệnh nhiều nên hy vọng bài viết giúp cho ba mẹ chăm sóc những đứa trẻ tốt hơn. Có gì lạ là phải đi khám ngay, không chờ đợi.
Nguồn: Bác sĩ Sang
