23/06/2026
✍️Bu yıl, Tıp Bayramı vesilesiyle Cumhuriyetin kuruluş yıllarından bugüne sağlık anlayışına ilişkin kısa bir değerlendirme yapmıştım:
CUMHURİYET’İN SAĞLIK VİZYONUNDAN PİYASANIN KUCAĞINA
Her yıl Tıp Bayramı olarak kutladığımız sadece bir meslek günü değil; hekimliğin ve sağlık hizmetinin bu topraklarda nasıl bir toplumsal anlam taşıdığını hatırlatan güçlü bir tarihsel simge.
1919’da işgal altındaki İstanbul’da, Mekteb-i Tıbbiye öğrencilerinin okul kuleleri arasına bayrak asarak gerçekleştirdiği protesto; hekimliğin yalnızca hastalık tedavi eden bir meslek değil, toplumun bağımsızlığı ve sağlığı için sorumluluk üstlenen kamusal bir görev olarak görüldüğünün göstergesiydi.
Cumhuriyet kurulduğunda sağlık, yeni devletin halkla yaptığı en temel sözleşmelerden biri olarak tanımlandı. Savaşın yıkımı ve salgın hastalıkların gölgesinde, son derece sınırlı imkânlarla kurulan sağlık sistemi kısa sürede köylere ebe ve sağlık memuru gönderebilen, kendi aşısını üretebilen bir yapıya dönüştü. Sağlık hizmeti devletin asli sorumluluğu olarak kabul edildi.
1961’de hayata geçirilen Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi politikası ise bu anlayışın doruk noktasıydı. Sağlık, coğrafi ve ekonomik koşullardan bağımsız biçimde herkes için erişilebilir bir hak olarak örgütlendi. Koruyucu ve tedavi edici hizmetlerin bir arada sunulduğu, ekip çalışmasına dayalı bir model kuruldu.
Ancak yıllar içinde bu miras adım adım aşındırıldı. Neoliberal politikalarla birlikte sağlık, verimlilik ve maliyet kavramları üzerinden yeniden tanımlandı, özelleştirmelerle piyasa koşullarına teslim edildi. Performans sistemiyle hekim emeği “işlem sayısı” ile ölçülür hale gelirken, birinci basamak ve koruyucu sağlık hizmetleri zayıfladı. Sağlık giderek yurttaşlık hakkı olmaktan çıkıp satın alınan bir hizmete dönüştü.
Bugün alanda yaşadığımız sorunlar elbette siyasal tercihlerden kaynaklanıyor. Oysa bu topraklarda sağlığın kamusal bir sorumluluk olarak örgütlendiği bir dönem yaşandı ve bunun somut sonuçları görüldü.
"Başka bir sağlık sistemi mümkün mü?" sorusunun yanıtını tarih veriyor.
Olaylar ve Görüşler: Cumhuriyetin sağlık vizyonundan piyasalaşmaya - Gamze Burcu Gül
https://www.cumhuriyet.com.tr/yazarlar/olaylar-ve-gorusler/cumhuriyetin-saglik-vizyonundan-piyasalasmaya-gamze-burcu-gul-2486670