29/04/2024
Diş hekimliğinde dijitalleşme. Dijital teknoloji her disiplinde kendine uygulama alanı bulup yaygınlaşırken diş hekimliği bunun dışında kalamazdı. Hem bilgisayar altyapısındaki hızlı gelişmeler hem de her versiyonunda yeni olanaklar sunan programlar, uyumlu materyaller ve üretim ekipmanıyla diş hekimliği uygulamalarında da devrimsel bir sürecin içinde olduğumuzu rahatlıkla söyleyebiliriz. Diş hekimliği insan sağlığının özel bir alanıyla ilgili olmasının yanısıra onarıcı uygulamaları ve materyal üretim süreçleri ve yoğun ekipman kullanımı nedeniyle genel sağlık uygulamalarından ayrı özellikler gösterir. Kaybedilen veya bozulan fonksiyonun iadesi veya düzeltilmesine yönelik çalışmalar, sürece hasta beğeni ve istekleri ile estetik kaygıların eklenmesiyle farklı boyutlar kazanır. Bu nedenle her hasta biricik olduğu gibi mesleğini uygulayan diş hekimi de ulaştığı sonuçlar açısından biriciktir. Hekimin mesleki bilgi ve yeteneği ile etik kaygılarının rehberliğinde yürüttüğü çalışmalar, sanat anlayışı, estetik kaygsı ve daha bir çok kişisel özelliklerinin de etkisi altındadır. Tüm bu hatırlatmalardan sonra dijitalleşme konusuna dönersek. Bilgisayar destekli çalışmalar işleri hızlandırıp kolaylaştırır, hata riskini azaltırken, sunduğu seçenekler kapsamı içinde belli bir standartlaşmayı da kaçınılmaz olarak getirmektedir. Oysa hasta biricikti. Bunun doğal sonucu uygulamanın da biricik olmasıdır, ancak biricik kavramı sayısal teknolojiye yabancıdır. Yapay zeka bu sorunu çözüyor gibi görünse ve ilerde daha da iyi olacağı söylense de bir özgürlük alanı değildir, o da kendi standartarı içinde işlevini yapmaktadır. Caddelerimiz dolduran her markadan otomobilleri düşünelim. Hepsi ne kadar da birbirine benziyor değil mi? Oysa eskiden değil doğrudan görmek gölgelerinden bile ayırt edilirdi. Çünkü o eski modellerin her birinin var olma yolculuğu bir model ressamının kara kalem çalışmasıyla başlamıştı. Ya da plaj mevsimi başladığında her mekanda çalan birbirine benzer tek mevsimlik şarkılar. Bunların hiçbiri yüzyıllara direnen sanat eserleri gibi piyano başında veya diğer akustik bir enstrüman yardımıyla üretilmedi. Sözü çarpıcı bir meslek içi örnek olarak şu ara çok popüler 'gülüş dizaynı-smile design' na getireceğim. Bu programı esaslı bir para ödeyerek alıp bilgisayarınıza yüklüyorsunuz. Sonra programla uyumlu bir görüntü alıcıyla kaydettiğiniz hastanın görüntüsü üzerinde dizayn çalışmaları yürütüyorsunuz. Dişleri yerleştirip dizilimi tamamlıyorsunuz bunları programın yönlendirmesiyle ve bazı standart oranlara bağlı kalarak yapıyorsunuz. Ortaya birbirinin aynı gülüşler çıkıyor öyle ki gülen ağızların fotoğraflarını yanyana koyduğunuzda hangisi kime ait ayırt etmek zor. Özellikle, -ki çoğu kez olduğu gibi- yeterince mesai harcanmayıp herşey programa bırakıldıysa. Hele de kadınlarca daha çok rağbet gören gülüş dizaynı yüzdeki diğer ilave standart estetik müdahalelerle birleşince! Sahi sokakta birbirine benzeyen kadınlar sizin de dikkatinizi çekiyor mu? Nerede kaldı İnduvualite-biriciklik. Katılmayabilirsiniz, bence değer benzerlikte değil farklılıkta saklı. Doğada her varlık kendi biricikliği ile var. Digital teknolojinin hakkını yemeyelim, gülüş dizayn uygulamaları konusunda düşündüklerim de daha çok kullanma biçimi ile ilgili, toptan bir reddediş olarak da algılanmasın, planlama sürecini kolaylaştırabilir. Dijital görüntüleme teknolojisi ve birlikte çalışan programlarla cerrahiler yapılıyor, hassas bölgelerde implant yerleştiriliyor, üst yapılar önceden hazırlanıp cerrahi geçiren hasta geçici dişlerle klinikten ayrılıyor. Ağızdaki diğer arızalar dijital kaydedicilerle bilgisayara aktarılıp, bağlı üretici cihazlar yardımıyla onarılıyor. İşler hızlanıyor, kolaylaşıyor, insani hata riski ortadan kalkıyor. O halde ne yapmamız gerek? Tabi ki teknolojinin olanaklarını çalışmalarımıza katacağız. Ancak! Bize hükmetmesine, tembelleştirmesine izin vermeyeceğiz. Sunduğuyla yetinmeyip kimi zaman kendimize ait, bizi yansıtan dokunuşlar yapacağız, gerektiğinde de radikal davranmaktan kaçınmayacağız. Unutmayalım hastalarımız biricik, onlara sunduğumuz da biricik olmalı.
