16/09/2026
หญิง 43 ปี ปล่อยฟันผุมานาน จนเริ่มลาม คางบวม สุดท้ายติดเชื้อลามเข้ากระดูกขากรรไกรจนต้องตัดออกไปเลย
เวลาพูดถึงฟันผุ หรือโรคอะไรในปาก มักคิดว่าเป็นเรื่องเล็ก ปวดฟันก็ทนเอา เดี๋ยวค่อยไปหาหมอฟัน แต่จริงๆ แล้ว ช่องปากเป็นจุดที่เชื่อมต่อกับอวัยวะหลายระบบมากค่ะ
ทั้งไซนัส ช่องว่างต่างๆ ในใบหน้า กล้ามเนื้อคอ ทางเดินหายใจ
รวมถึงกระแสเลือดที่วิ่งไปทั่วร่างกาย
บางโรคเริ่มจากในปาก จบที่ ICU ก็มีค่ะ
ดังเช่นเคสนี้ค่ะ
หญิง 43 ปี ไม่มีโรคประจำตัวใดๆ
มีฟันผุหลายซี่มานานละ
มีฟันบางซี่ที่ผุจนเหลือเพียงรากฟันค้างอยู่ในเหงือก
มักกินขนม กินน้ำหวาน
แล้วก็นอนเลย
ไม่ค่อยแปรงฟัน
ซึ่งเธอก็ใช้วิธีเลี่ยงๆ เคี้ยวเอา
คือปวดข้างนี้ ก็เคี้ยวอีกข้าง
ยังไม่เคยมาพบทันตแพทย์
ต่อมาเธอได้รับอุบัติเหตุถูกของแข็ง
กระแทกบริเวณขากรรไกรล่างด้านซ้าย
ซึ่งตำแหน่งเดียวกับข้างที่มีฟันผุเยอะพอดี
หลังจากนั้นเริ่มมีอาการปวดและบวมขึ้นบริเวณกราม
เธอจึงคิดว่าน่าจะเกิดจากแรงกระแทกแหละ
และคิดว่าเดี๋ยวคงดีขึ้นเอง
แต่ที่ไหนได้ บวมหนักขึ้นเรื่อยๆ
ลามจากบริเวณกรามลงมาที่คาง
และลำคอด้านซ้าย
จนเริ่มเจ็บมากทนไม่ไหว
จนในที่สุดเริ่มมีหนองทะลุออกมาทางผิวหนัง
บริเวณกรามด้านซ้าย
ตอนนั้นแหละ ถึงมา รพ.
ที่ รพ. แพทย์ตรวจร่างกาย พบว่าหน้าด้านซ้ายล่างบวมชัดมาก ตุ่ยออกมาเลย
ลามไปถึงคอเลย
บริเวณขากรรไกร มีรูทะลุออกสู่ผิวหนัง (Fistula) แม้ตอนตรวจจะยังไม่มีหนองไหลออกมาเอง คือน่าจะออกมาระดับนึงแล้วจากที่บ้าน
คราวนี้ตรวจปาก
แพทย์พบว่าผู้ป่วยอ้าปากได้ไม่สุด
เปิดปากได้เพียงแค่ 3 เซนฯ
แต่หมอยังพอส่องเห็นได้
มีรากฟันค้างอยู่บริเวณฟันกรามน้อยล่างซ้าย
เหงือกรอบๆ แดง บวม อักเสบ
มีเลือดและหนองซึมออกมา
รวมถึงพบกระดูกเบ้าฟัน
โผล่ออกมาให้เห็นด้วย
แพทย์ได้ผ่าระบายหนองฉุกเฉินเลย
ได้หนองเยิ้มๆ เลย
ส่งเพาะเชื้อ
ผลออกมาพบแบคทีเรียกลุ่ม
Anaerobic Streptococcus
ซึ่งเป็นเชื้อที่ชอบอยู่ในสภาพแวดล้อมที่มีออกซิเจนน้อย
และพบได้บ่อยในช่องปาก
ซึ่งเป็นการการติดเชื้อคือดูแย่มาก
และไม่รู้ไปถึงไหน
แพทย์จึงตัดสินใจส่ง CT
ผลคือการติดเชื้อไม่ได้อยู่แค่เหงือกและ
ผิวหนังแถวคอแถวหน้าแล้ว
แต่ลามเข้าสู่กระดูกขากรรไกรล่าง
เกิดภาวะกระดูกติดเชื้อ
(Osteomyelitis)
ซึ่งตอนนี้กระดูกและเนื้อเยื่อรอบๆ
กำลังอักเสบหนักมาๆ
ใช่ค่ะ เชื้อกินถึงกระดูกแล้ว
🧬 ทำไมฟันผุถึงลามได้ขนาดนี้?
ฟันแต่ละซี่ไม่ได้ลอยอยู่เดี่ยวๆ
ด้านล่างมีโพรงประสาทฟัน
มีหลอดเลือด
มีกระดูกรองรับ
เมื่อฟันผุลึกจนเนื้อฟันและโพรงประสาทถูกทำลาย
เชื้อแบคทีเรียจะค่อยๆ เดินทางผ่านปลายรากฟัน
เข้าสู่กระดูกเบ้าฟัน
จากนั้นกระจายต่อไปตามช่องว่างที่มีแรงต้านทานต่ำ
เช่น เยื่อหุ้มกล้ามเนื้อ
(Fascial spaces)
และช่องว่างต่างๆ ของใบหน้าและลำคอ
มันไม่ได้เลือกเก่งนะ เพียงแต่แบคทีเรีย
กลุ่มที่เลือกทางอื่นๆ เสร็จภูมิคุ้มกันหมด
และสุดท้ายก็เจาะถึงกระดูก
🏥 สุดท้าย consult แพทย์ศัลยกรรมช่องปาก
และขากรรไกร (Maxillofacial surgeon)
ต้องพาผู้ป่วยเข้าห้องผ่าตัด ขูดเอาเนื้อเยื่อที่เสียหายออก ล้างหนอง ล้างแล้วล้างอีกแล้วก็ผ่าเปิดดูว่าเสียหายไปถึงไหน
ซึ่งพบว่ากระดูกถูกทำลายมากเกินไป เก็บไว้ ก็กลายเป็นจุดติดเชื้อต่อ และโชคร้ายอาจจะติดเชื้อกระแสเลือด เสียชีวิตได้
แพทย์จึงต้องตัดกระดูกขากรรไกรล่างออกครึ่งซีก (Hemimandibulectomy) ก่อนนำขากรรไกรเทียมมาต่อให้
แล้วก็จัดยาปฏิชีวนะฉ่ำๆ แบบตรงเชื้อ ในที่สุดผู้ป่วยก็ดีขึ้น แต่ใช้เวลานานค่ะ
📌 เคสนี้เป็นตัวอย่างที่ดีมากว่า
ฟันผุไม่ได้จบแค่ปวดฟัน
เหงือกอักเสบไม่ได้จบแค่เลือดออกเวลาแปรงฟัน
หากมีฟันผุเรื้อรัง
เหงือกบวม
หนองออกจากเหงือก
ปวดฟันจนรบกวนชีวิตประจำวัน
อย่ารอให้เชื้อเริ่มเดินทางออกจากฟันค่ะ
เพราะตอนนั้น ราคาที่ต้องจ่าย
อาจไม่ใช่แค่การอุดฟันหรือถอนฟันอีกต่อไปแล้วค่ะ
ดังนั้น ดูแลสุขภาพช่องปากเสมอนะคะ
✅ แปรงฟันวันละ 2 ครั้ง
✅ ใช้ไหมขัดฟันเถอะค่ะ เอาเศษอาหารออกโคตรดี
✅ ตรวจฟันเป็นประจำ
✅ เหงือกอักเสบเรื้อรัง อย่าปล่อยทิ้งไว้
✅ กินหวานแล้วนอน = เปิดประตูให้เชื้อทำสงครามฟรีจ้าาา
(เคสจากต่างประเทศนะคะ)
