คลินิกทันตกรรมหมอแนน จันทบุรี

18/05/2026

เห็นด้วยอย่างยิ่งค่ะ

"ลูกยังไม่มีฟัน จะดูแลอะไร?"

ประโยคนี้... เราได้ยินบ่อยมาก และเข้าใจได้อย่างยิ่ง

เพราะสังคมสอนให้เราคิดว่าสุขภาพช่องปากเริ่มต้นเมื่อฟันขึ้น ทันตแพทย์เริ่มสำคัญเมื่อลูกโต และ cavity ในฟันน้ำนมก็ "ไม่เป็นไร เดี๋ยวก็หลุด"

แต่วิทยาศาสตร์บอกเราว่า — มันไม่ได้ง่ายขนาดนั้น

---

สิ่งที่น่าสนใจที่สุดเรื่องหนึ่งในวงการ longevity research ช่วง 10 ปีที่ผ่านมา คือการค้นพบว่าสุขภาพช่องปากเชื่อมกับสุขภาพระบบร่างกายลึกกว่าที่เคยคิด

ไม่ใช่แค่ฟันผุ — แต่ microbiome ในช่องปาก (oral microbiome) ที่เริ่มก่อตัวตั้งแต่ทารกยังไม่มีฟัน มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงของโรคหัวใจ โรคเบาหวาน และ chronic inflammation ในระยะยาว

งานวิจัยจาก Nature Medicine พบว่าองค์ประกอบของ oral microbiome ในช่วง 6 เดือนแรกของชีวิตมีผลต่อการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันตลอดช่วงชีวิต — เพราะแบคทีเรียในช่องปากไม่ได้อยู่แค่ในปาก แต่เดินทางสู่กระแสเลือดได้

ช่องปากคือประตูสู่ร่างกายทั้งหมด

---

ทารกเริ่มสะสม oral microbiome จากอะไร?

จากสภาพแวดล้อมรอบข้าง — อากาศ มือของผู้ดูแล และสิ่งสำคัญมากคือ น้ำนมแม่ ที่มี prebiotics ช่วย shape oral flora ให้มีความหลากหลาย น้ำลายของแม่ที่สัมผัสลูกระหว่างการให้นมก็มีบทบาทด้วย

นอกจากนี้ ฟันน้ำนมที่หลายคนมองว่า "ไม่สำคัญ" เป็นตัวกำหนดโครงสร้างของขากรรไกร ช่องว่างสำหรับฟันแท้ และพัฒนาการของการพูด — ปัญหาช่องปากในวัยเด็กเล็กส่งผลต่อ airway ที่ส่งผลต่อคุณภาพการนอน ซึ่งส่งผลต่อ brain development

วงจรที่ดูห่างกัน แต่เชื่อมกันจริง

---

สิ่งที่พ่อแม่ทำได้ในช่วง 0–12 เดือน ไม่ซับซ้อนเลย

การเช็ดเหงือกและลิ้นของลูกด้วยผ้ากอซชุบน้ำสะอาดหลังให้นม ช่วย balance microbiome ในช่องปากได้ การหลีกเลี่ยงการเป่าอาหารให้ลูกหรือการใช้จุกนมหลอกที่ผ่านปากพ่อแม่ลดการถ่ายโอนแบคทีเรีย S. mutans ที่เป็นต้นเหตุฟันผุ และการพาลูกพบทันตแพทย์ครั้งแรกที่ฟันซี่แรกขึ้น หรืออย่างช้าที่สุดเมื่ออายุครบ 1 ปี

ไม่ใช่เพื่อรักษา — แต่เพื่อวาง baseline

---

เราไม่ได้พูดถึงสุขภาพฟัน

เราพูดถึงการวางรากฐานของสุขภาพระยะยาวผ่านจุดที่เล็กที่สุด — ช่องปากของลูกน้อย ในวันที่เขายังไม่มีแม้แต่ฟันซี่เดียว

การดูแลที่ดีที่สุด คือการดูแลก่อนที่ปัญหาจะเริ่ม

#สุขภาพเด็ก #ทารก #สุขภาพช่องปาก #พัฒนาการเด็ก #แม่และเด็ก

29/04/2026

พรุ่งนี้ 30เมย69 เป็นวันสุดท้ายที่คลินิกรับคนไข้สิทธิประกันสังคมแบบไม่ต้องสำรองจ่ายนะคะ
1พค69 เป็นต้นไป ต้องสำรองจ่ายเพื่อนำไปเบิกค่ะ

24/04/2026

นำความรู้ดีดีมาแบ่งปันค่ะ

20/04/2026

เรียนแจ้งคนไข้ทุกคนทราบค่ะ

25/02/2026

ขออภัยที่หายไปนานค่ะ
หมอแนนกลับมาแล้วค่ะ ☺️
เริ่มรับเคสทำฟันเด็ก 1มีค.69 เป็นต้นไปค่ะ
โทรนัดหมายหรือทักมาได้ทั้งทางเพจนี้ หรือ ทางไลน์นะคะ
ขอบคุณค่ะ
#คลินิกทันตกรรมสำหรับเด็ก
#ทำฟันเด็กจันทบุรี
#นายายอาม

13/01/2026

https://www.facebook.com/share/p/1Jn1iebaES/?mibextid=wwXIfr

คุณหมอช่วยส่งเสียง ให้พ่อๆ แม่ๆ ตระหนักว่าเรื่องฟันไม่ใช่เรื่องเล็กๆอีกต่อไป

อยากให้ลูกสุขภาพดี เริ่มที่ฟันไม่ผุ

เมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมา พ่อหมอเจอเด็กอายุ 4 ขวบคนหนึ่งที่ไม่เคยเจอมาก่อนมารับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ ตรวจร่างกายทั่วไปพบ ฟันหน้ากุด ดำ ฟันกรามผุ มีกลิ่นปาก ... แน่นอนว่าหากเจอแบบนี้ หมอเด็กกับหมอฟันจะรู้ว่านี่คือ Bottle Caries หรือฟันผุจากขวดนม (ยังไม่เลิกขวดหรือเลิกช้ากว่า 2-3 ปี) ฟันผุที่เกิดการการสัมผัสนม (น้ำผลไม้ น้ำหวาน) จากการดูดนมเป็นเวลานาน ไม่เลิกเสียที ... และแน่นอน ... ในฐานะหมอเด็ก ก็ต้องบอกว่า ให้เลิกขวด พบหมอฟัน และแปรงฟันให้ดี โดยรายนี้เลิกขวดนมไปเมื่อปีที่แล้ว (ตอน 3 ขวบ) ... แต่สิ่งที่น่าสนใจและชวนคุยคือ คุณแม่พูดกับพ่อหมอว่า

แค่ฟันผุเอง แม่ไม่ซีเรียสนะ ลูกก็ยังไม่เห็นเป็นอะไร นี่บางวันก็ยังไม่ยอมแปรงฟัน แม่ก็เบื่อจะพูด

หืม ...

ความเป็นจริงอาจไม่เป็นเช่นนั้น เพราะสุขภาพฟันนั้นส่งผลต่อสุขภาพของร่างกายทั้งทางตรงและทางอ้อมครับ ... หากสุขภาพช่องปากพังพินาศ สุขภาพร่างกายอาจไม่ดีได้ งานวิจัยเรื่องนี้มีมากมายโดยอาจเอาแบบง่าย ๆ ดังนั้น

- การเจริญเติบโต
- บุคลิก ความมั่นใจในตัวเอง (มีการศึกษาที่ UK บอกว่า เด็กที่ฟันผุไม่กล้ายิ้มและหัวเราะ)
- พฤติกรรมการกินที่ไม่ดี
- โภชนาการ เคี้ยวแล้วเจ็บฟัน กินได้ลดลง ไม่ผอมก็อ้วนตุบไปเลย (กินขนมแทนข้าวเพราะไม่ต้องเคี้ยวเยอะและหวานจัด ฟันยิ่งผุ)
- ปัญหาการพูด การออกเสียง
- สุขภาพของช่องปากที่ไม่ดีทำให้เกิดติดเชื้อแบคทีเรียเข้ากระแสเลือดและไปยังอวัยวะต่าง ๆ ได้ ทำให้เกิดการอักเสบของร่างกาย ภูมิคุ้มกันลดลง ในขณะเดียวกันก็ส่งผลต่อโภชนาการ กินแล้วเจ็บฟัน สุขภาพช่องปากสัมพันธ์กับผลการเรียน Children’s Oral Health and Academic Performance: Evidence of a Persisting Relationship over the Last Decade in the United States [J Pediatr. 2019 Mar 26;209:183–189.e2.]
- ฟันผุเป็นสาเหตุในการเจ็บป่วยที่ต้องนอน รพ. ในเด็กอายุ 5-9 ปีใน UK

ปัญหาอยู่ที่ขวดนมในวัยที่ไม่ควรกินแล้วและการดูแลฟัน

แน่นอนว่า "นมแม่" ไม่ทำให้ฟันผุ และ "นมผง" นั้นทำให้ฟันผุได้หากอมนมนอน ไม่เลิกขวดนม และทำความสะอาดฟันไม่ดี ... ซึ่งเราก็เห็นภาพกันบ่อยที่เด็กไม่ยอมเลิกขวดนมนอนจะฟันผุ ฟันดำ ฟันกุด จนกระทั่งบางคนต้องถอนฟันหมดปากเลยก็มี แล้วเราต้องทำอย่างไร ลูกถึงฟันไม่ผุ โดยเฉพาะในเด็กนมขวดทั้งหลาย วันนี้พ่อหมอมีทิปที่พ่อแม่ควรทราบเพื่อสุขภาพฟันที่ดี

- เลิกขวดนมหลังอายุ 1 ขวบให้ได้เร็วที่สุด (ไม่ควรช้ากว่าขวบครึ่ง) ชัดเจนเนอะ แล้วไม่ต้องมาถามพ่อหมออีกว่า "น้องอายุ 2 ขวบแล้วยังไม่เลิกขวดนมทำยังไงดีคะ" คำตอบสั้น ๆ ก็คือ การไม่เลิกขวดแก้ด้วยการเลิกขวด จบ ... ถ้าไม่รู้ทำอย่างไร โยนขวดนมทิ้งไปให้หมดเหมือนการเลิกบุหรี่ครับ ร้องได้ร้องไป อยู่บนพื้นฐาน 3 ข้อก็คือ ไม่มีเด็กคนไหนปล่อยให้ตัวเองอดตาย ไม่มีเด็กคนไหนร้องจนตาย และหลังขวบไม่กินนมก็ได้ถ้ากินอาหารมื้อหลักได้พอ
จบนะจ๊ะ ไม่ต้องถามอีก
- ไม่ให้เด็กเดินคาบขวดนมเดินไปมา หรือดูดไปเรื่อย ๆ ไม่เลิกไม่รา ล็อกเวลาไว้ไม่ควรเกิน 20 นาที ในเด็กที่ฟันขึ้นแล้ว
- เริ่มแปรงฟันตั้งแต่ฟันซี่แรก หาหมอฟันได้เลยตั้งแต่ฟันซี่แรกขึ้น หรือหลัง 1 ขวบและไปติดตามอย่างสม่ำเสมอ
- ไม่ดื่มน้ำอัดลม รวมถึงน้ำผลไม้พร่ำเพรื่อ มากที่สุดก็ไม่ควรเกินสัก 4 ออนซ์ต่อวันก็พอครับ เพราะมีรสหวาน หากกินต้องทำความสะอาดฟันให้ดี อย่างน้อยก็บ้วนปากหลังกินอาหารที่มีรสหวาน ของหวาน น้ำตาลบ ขนมทุกครั้งนะจ๊ะ
- ดื่มน้ำให้มาก

แค่นี้เองลูกคุณก็จะไม่เสี่ยงต่อการเกิดฟันผุแล้วครับ แต่จะทำตามได้แค่ไหน ลูกคุณ คุณพ่อคุณแม่ต้องจัดการเองแล้วครับ พ่อหมอช่วยไม่ได้แล้วนะจ๊ะ

รัก

#หมอวินเพจเลี้ยงลูกตามใจหมอ
____________________

สมัครคลาสเรียน The Art of Parenting by หมอโอ๋ หมอวิน
EMPOWERING SELF & RESILIENCE
แข็งแรงภายใน ล้มได้ลุกเป็น
บัตร Early Bird (ถึง 15 ม.ค. 69) ราคาพิเศษ 3,900 บาท (จาก 4,500 บาท) ต่อคน
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม ทัก INBOX เพจนี้ หรือที่
http://m.me/108772654958559

สมัครคลาสเรียนด้วยด้วยตนเองที่
https://mommymonsterth.page365.net/products/80838665
_________________

สั่งหนังสือเกี่ยวกับสุขภาพเด็กและการเลี้ยงลูกของหมอวินทั้ง 4 เล่ม
รวมถึง นิทานชุด ‘เด็กชายช่างสงสัย’ ได้ที่

อินบอกซ์ http://m.me/tamjaimorbooks
และ https://tamjaimorbooks.page365.net/

A. เลี้ยงลูกให้กินง่าย แก้ไขเด็กกินยาก * NEW ฉบับปรับปรุง
(ปลูกฝังพฤติกรรมการกินที่ดี แก้ปัญหากินยาก)
B. อย่าปล่อยให้พ่อแม่รังแกฉัน (การเลี้ยงลูกเชิงบวก)
C. The Parent's Guide to The First Year
เคล็ด(ไม่)ลับ สำหรับพ่อแม่มือใหม่ * NEW
D. สู่วิถีเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ฉบับชีวิตจริง * NEW
Survival Guide to Breastfeeding
E. นิทานชุด มิน เด็กชายช่างสงสัย (3 เล่ม - เสียงอะไรน่ะ, แปรงฟัน แปรงฟัน, ก็ผมไม่อยากนอนนี่นา)

21/12/2025

ขอขอบพระคุณคนไข้ทุกท่านที่ให้ความไว้วางใจตลอดปี 2568 ค่ะ ขอให้มีความสุขทุกวัน ทั้งในช่วงเทศกาลและหลังจากนั้น
ปล. ปีหน้าหมอแนนกลับมาทำงานตามเดิมแล้วค่ะ เริ่มมีค.69 เป็นต้นไป ขออภัยที่ห่างหายไปกับการลาคลอด ทำให้ไม่สามารถดูแลเด็กๆที่มีปัญหาสุขภาพช่องปากได้ ป้าหมอจะกลับมาแล้วน้า ~

24/11/2025

รีบมาใช้สิทธิ์กันนะคะ
ปีนี้คลินิกปิดตั้งแต่ 29ธค.
อย่ารอจนสิ้นปีนะคะ มาใช้สิทธิ์แต่เนิ่นๆ จะได้ไม่เสียสิทธิ์ 900 บาทค่า

15/11/2025

“ข้าวผัดที่อร่อย ต้องใช้ข้าวค้างคืน”
หลายคนอาจได้ยินประโยคนี้จากคุณแม่ หรือคนในครอบครัวตอนสอนทำเมนูข้าวผัด เป็นที่ทราบกันดีว่าการปรุงเมนูข้าวผัดที่สมบูรณ์แบบนั้น มักอ้างอิงถึงเคล็ดลับที่สืบทอดกันมา คือการใช้ข้าวสวยที่หุงค้างคืน เพื่อให้ได้เนื้อสัมผัสที่ร่วน และไม่แฉะเวลาผัด
อย่างไรก็ตาม สูตรอาหารและความเชื่อดังกล่าวกลับเป็นจุดเริ่มต้นของความเสี่ยงด้านความปลอดภัยทางอาหารของครอบครัว ซึ่งเป็นที่รู้จักในวงการสาธารณสุขว่า "โรคข้าวผัด" และนั่นคือจุดเริ่มต้นของหายนะ อ้วก-แตก ยกบ้าน
โรคข้าวผัด (fried rice syndrome) คือภาวะอาหารเป็นพิษที่เกิดจากแบคทีเรีย 𝐵𝑎𝑐𝑖𝑙𝑙𝑢𝑠 𝑐𝑒𝑟𝑒𝑢𝑠 ซึ่งสามารถพบสปอร์ของเชื้อในสิ่งแวดล้อมทั่วไป จึงสามารถปนเปื้อนในอาหารที่เก็บรักษาไม่ถูกวิธี เช่น ทิ้งอาหารที่ปรุงสุกไว้นอกตู้เย็น ทำให้ 𝐵. 𝑐𝑒𝑟𝑒𝑢𝑠 เจริญเติบโตออกลูกออกหลาน และสร้างสารพิษที่เรียกว่า cereulide โดยอาการที่ตามมาหลังจากการบริโภคอาหารที่มีสารพิษนี้ ได้แก่ คลื่นไส้ อาเจียน และปวดท้อง อาจมีท้องเสียได้บ้าง ซึ่งมักแสดงอาการภายใน 30 นาทีถึง 6 ชั่วโมงหลังรับประทาน
จุดที่ผู้คนเข้าใจผิดมากที่สุดคือ การเชื่อว่าการผัดข้าวด้วยความร้อนสูงจะช่วยกำจัดเชื้อโรคทั้งหมดไปได้ ทำให้เช้าวันต่อมา เมื่อโยนข้าวลงในกระทะที่ร้อนจัดจนเกิดเสียงดัง "ฉ่า!" และมีควันโขมง ผู้ปรุงอาหารมักคิดว่าตนเองได้ฆ่าเชื้อโรคในอาหารหมดแล้ว
ซึ่งตามหลักวิทยาศาสตร์ความร้อนสูงฆ่าเชื้อโรคได้จริง แต่กับ B. cereus เป็นเหมือนการฆ่า "ตัวแบคทีเรีย" ที่กำลังปาร์ตี้อยู่มากกว่า เพราะความร้อน ไม่สามารถ ทำลาย "สารพิษ" ที่เชื้อ 𝐵. 𝑐𝑒𝑟𝑒𝑢𝑠 ได้สร้างทิ้งไว้ได้ สารพิษที่ว่าคือ cereulide ซึ่งมีคุณสมบัติ ทนทานต่อความร้อนสูง (heat-stable) ดังนั้น ต่อให้ผัดข้าวจนไหม้ สารพิษดังกล่าวก็ยังคงอยู่ครบถ้วน
ที่มาของชื่อโรคข้าวผัดมาจากการสืบสวนทางระบาดวิทยาในช่วงปี ค.ศ. 1960-1980 ในสหรัฐอเมริกาและประเทศแถบยุโรป ซึ่งพบว่าการระบาดของโรคมักมีความสัมพันธ์กับการรับประทานข้าวผัด ซึ่งภัตตาคารในประเทศตะวันตกมักมีพฤติกรรมในการผัดข้าวผัดทีละเยอะ ๆ เสร็จมาตั้งทิ้งไว้ พอจะเสิร์ฟค่อยเอามาอุ่นเป็นจาน ๆ จึงเป็นโอกาสที่สามารถปนเปื้อน B. cereus ได้ง่าย
สารพิษดังกล่าวจะเข้าไปกระตุ้นเส้นประสาทรับความรู้สึกในทางเดินอาหาร (gastrointestinal sensory neurons) และศูนย์ควบคุมการอาเจียนในสมอง (vomiting center) ทำให้ผู้ป่วยมีอาการคลื่นไส้ และอาเจียนอย่างรุนแรง จะเห็นว่าผู้ป่วยจะเกิดอาการค่อนข้างเร็วเพราะมันเหมือนกับผู้ป่วยรับประทานอาหารใส่ยาพิษที่สามารถออกฤทธิ์ได้เลย
นอกจากโรคข้าวผัดแล้ว B. cereus สามารถสามารถก่อโรคอีกลักษณะคือทำให้ผู้ป่วยอาจมีอาการท้องร่วงได้ ซึ่งกรณีนี้เกิดจากการที่เราบริโภคอาหารที่มีเชื้อ 𝐵. 𝑐𝑒𝑟𝑒𝑢𝑠 ปนเปื้อนที่ความร้อนกำจัดเชื้อได้ไม่หมด เชื้อที่รอดชีวิตจึงเข้าไปเพิ่มจำนวน และสร้างสารพิษกลุ่ม enterotoxin ภายในลำไส้เล็ก ทำให้เกิดอาการท้องร่วง ปวดท้อง และปวดเกร็งท้อง หลังรับประทานไปแล้วประมาณ 6 - 16 ชั่วโมง หลังรับประทานอาหาร จะเห็นว่าอาการจะเกิดช้ากว่าโรคข้าวผัด เพราะกรณีนี้เป็นการกินตัวเชื้อเข้าไป ซึ่งต้องรอให้เชื้อไปแบ่งตัวสร้างสารพิษในลำไส้ซะก่อน
ดังนั้นแพทย์จึงมักวินิจฉัยได้ทันทีจากอาการทางคลินิกที่ค่อนข้างจำเพาะ ร่วมกับการซักประวัติการรับประทานอาหาร การรักษาโรคนี้จึงเน้นไปที่การรักษาแบบประคับประคอง (supportive treatment) เป็นหลัก เช่น การดื่มน้ำเกลือแร่ ORS ชดเชย เนื่องจากอาการมักไม่รุนแรง และสามารถหายได้เองในระยะเวลาอันสั้น
การรักษาโดยปกติ ไม่จำเป็น ต้องใช้ยาปฏิชีวนะ เนื่องจากอาการส่วนใหญ่เกิดจากสารพิษที่แบคทีเรียสร้างทิ้งไว้ ไม่ใช่การติดเชื้อ ดังนั้นถ้าเรามีอาการดังกล่าว อย่าเพิ่งรีบวิ่งไปหายาปฏิชีวนะมากิน เพราะไม่มีประโยชน์แถมยังมีโอกาสทำให้เชื้อดื้อยามากขึ้นด้วย อย่างไรก็ตาม ในกรณีที่มีภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง เช่น ภาวะลำไส้เน่า หรือการติดเชื้อในผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง แพทย์อาจพิจารณาให้ยาปฏิชีวนะได้
แต่ในกรณีที่จำเป็นต้องมีการยืนยันผล เช่น เพื่อประโยชน์ทางระบาดวิทยา หรือเพื่อหาต้นตอสำหรับดำเนินการทางกฎหมาย อาจมีการเพาะเชื้อจากตัวอย่างอาหารที่สงสัยว่าปนเปื้อน เพื่อหาจำนวนเชื้อ 𝐵. 𝑐𝑒𝑟𝑒𝑢𝑠 หรืออาจมีการตรวจหาสารพิษ enterotoxin ซึ่งมักดำเนินการในห้องปฏิบัติการเฉพาะทาง
ถึงโรคนี้จะชื่อว่าโรคข้าวผัด แต่อย่าเพิ่งเข้าใจผิดคิดว่า 𝐵. 𝑐𝑒𝑟𝑒𝑢𝑠 จะเล็งเป้าหมายแค่ข้าวนะ เพราะความจริงแล้วมันเกิดขึ้นได้กับอาหารประเภทแป้งทุกชนิด ทั้งพาสต้าต้มทิ้งไว้ ขนมปังค้างคืน หรือมันฝรั่งบดที่รอเสิร์ฟนานเกินไป ดังนั้นไม่ควรทิ้งอาหารปรุงสุกไว้ที่อุณหภูมิห้องนานเกิน 2 ชั่วโมง และควรเก็บเข้าตู้เย็นทันทีที่อาหารเริ่มเย็น ถ้ายังอยากกินข้าวผัดจากข้าวค้างคืนก็ยังกินได้นะจ๊ะ เพียงแต่ต้องเก็บข้าวให้เหมาะสม ใส่ภาชนะปิดและแช่ตู้เย็นไว้ เท่านี้ก็ยังได้ลิ้มรสข้าวผัดสูตรดั้งเดิมกันต่อได้
และโปรดจำไว้ว่า ตู้เย็นไม่ใช่เครื่องหยุดเวลาหรือไทม์แมคชีน ที่จะสามารถรักษาคุณภาพอาหารไว้ได้ตลอดกาล แต่มันคือการยืดเวลาให้ 𝐵. 𝑐𝑒𝑟𝑒𝑢𝑠 โตช้าลง ดังนั้นพ่อ ๆ แม่ ๆ ที่กะว่าพรุ่งนี้เช้าจะรังสรรค์เมนูโต๊ะอร่อย โปรดอย่าเอาข้าวเก่าเก็บที่เก็บไว้นานเกินมาทำ เดี๋ยวกลายเป็นเมนูโต๊ะอี๋ ที่จะพาทุกคนไปใช้เวลาครอบครัวในห้องน้ำ ซะงั้น
#โรคข้าวผัด #มนุษย์แม่ #ท้องเสีย #ท้องร่วง #อาหารเป็นพิษ #ข้าวผัด

16/10/2025

#หมอปุ้ยไม่เข้าใจมากมากๆๆค่ะ
ว่า.. ทำไมเวลาแนะนำคนไข้ หรือเขี่ยคราบ plaque ให้คนไข้ดูว่า ...

"คนไข้ยังแปรง plaque ได้ไม่สะอาดพอนะคะ"

มีคนไข้อีกหลายคนมักจะตอบว่า

"อ้อเพิ่งกินข้าวมาค่ะ"

---

โพสต์นี้จึงจะขอมาชี้แจงชัดๆว่า #เศษอาหารไม่ใช่plaqueนะคะ

Plaque หรือ #ขี้ฟัน มันคือกลุ่มก้อนของจุลินทรีย์หรือเชื้อโรค คนละอย่างกับเศษอาหารอย่างสิ้นเชิงค่ะ

และ 💜 หลักของการแปรงฟันคือแปรง plaque ออกค่ะ ส่วนเศษอาหารก็เป็นอีกจุดประสงค์หนึ่งค่ะ

แต่ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน แต่ plaque กับ เศษอาหารอยู่ร่วมกันค่ะ ทำงานร่วมกันให้เกิดโรคในช่องปาก

แต่ถ้าเราเข้าใจว่า plaque คือ เศษอาหาร เราจะไม่แปรงฟัน ถ้าเราไม่ได้กินอาหาร

แต่ข้อเท็จจริงคือ เราจะมี plaque ค่ะ ไม่ว่าจะกินหรือไม่กิน ดังนั้น จำใหม่ค่ะ ่เท่ากับเศษอาหาร นะคะ

โพสต์นี้อยากฝากบทความที่เกี่ยวกับระยะเวลาการก่อตัวของ plaque ให้ได้อ่านกันว่า ..

#กว่าจะเป็นคราบขี้ฟันที่เราเริ่มมองเห็นทางคลินิก ใช้เวลาถึง #2วัน เลยนะคะ (✌️วันนะคะ คุณหมอฟันจำเลขนี้สอนคนไข้ไปใช้ได้เลย)

---

🦠 ขั้นตอนและระยะเวลาการสะสมของคราบจุลินทรีย์ (Plaque Accumulation Timeline)

⏱ 0–2 ชั่วโมงหลังแปรงฟัน

เกิด “pellicle” หรือชั้นโปรตีนบาง ๆ จากน้ำลายเคลือบผิวฟัน (acquired pellicle)

ยังไม่มีแบคทีเรียจับตัวเป็นมวลให้เห็นได้

⏱ 2–6 ชั่วโมง

แบคทีเรียกลุ่ม Gram-positive (เช่น Streptococcus sanguinis, Actinomyces spp.) เริ่มเกาะ pellicle

ยังไม่เห็นเป็น “ขี้ฟัน” ชัดเจน แต่อยู่ในระดับจุลทรรศน์

⏱ 12–24 ชั่วโมง

มีการแบ่งตัวและสร้าง extracellular polysaccharide ทำให้ plaque หนาขึ้น

เริ่ม “เขี่ยติด” ได้ถ้าใช้ probe หรือเล็บ — แต่ยังไม่เห็นชัดด้วยตาเปล่ามากนัก

⏱ 48–72 ชั่วโมง (2–3 วัน)

คราบจะเริ่มหนาและขุ่น มองเห็นเป็น “คราบสีขาวขุ่นหรือเหลืองนวล” โดยเฉพาะบริเวณคอฟันและซอกฟัน

👉 ช่วงนี้เองที่เริ่มมองเห็นได้ว่าเป็น “ขี้ฟัน”

เขี่ยแล้วติดออกมาเป็นมวลนุ่ม ๆ ได้ง่าย

⏱ หลัง 4–7 วัน

คราบจุลินทรีย์เปลี่ยนเป็น mature plaque มีแบคทีเรียทั้ง Gram-positive และ Gram-negative

ถ้าไม่ได้แปรงออก จะเริ่มมีการ “แร่ธาตุตกผลึก (mineralization)” จากน้ำลาย

→ กลายเป็น หินน้ำลาย (calculus) ภายใน ~10–14 วัน

---

💡 สรุปสั้น ๆ เข้าใจง่าย

ระยะเวลา ลักษณะของ plaque

0–6 ชม. pellicleเริ่มเกาะยังไม่เห็นคราบ 12–24 ชม. เริ่มจับเป็นฟิล์มบาง ๆ
48–72 ชม. เห็นเป็นขี้ฟันสีขาวขุ่น
เขี่ยติดได้
4–7 วัน เป็นมวลชัดเจน เริ่มแข็งตัว
10–14 วัน แร่ธาตุสะสม กลายเป็นหิน
น้ำลาย

---

📚 อ้างอิง

Marsh PD, Martin MV. Oral Microbiology. 6th ed. Elsevier, 2016.

Lang NP, Lindhe J. Clinical Periodontology and Implant Dentistry. 6th ed. Wiley Blackwell, 2015.

Socransky SS, Haffajee AD. Periodontal microbial ecology. Periodontol 2000, 2005;38:135–187.

---

ันfunfun
#หมอฟันอยากบอก..
่เท่ากับเศษอาหาร

08/05/2025