25/03/2026
25 marca – Święto Niepodległości Grecji 🇬🇷 🇬🇷
25 marca 1821 roku Grecja proklamowała niepodległość od Imperium Ottomańskiego. Święto to ma charakter religijny i jest połączone ze Świętem Zwiastowania (Evangelismos) – jest to jedne z najważniejszych świąt w kościele prawosławnym, jest pamiątką Zwiastowania Marii Pannie przez archanioła Gabriela.
Legenda mówi, że 25 marca 1821(5 kwietnia według kalendarza gregoriańskiego) na klasztorze Agia Lavra, biskup Patras – Germanos wywiesił grecką flagę, co stało się sygnałem do wybuchu powstania. Jednakże już pod koniec XVIII w. w Grecji powstało szereg tajnych organizacji, które głosiły hasła niepodległościowe. W odpowiedzi na to, Turcy dokonali rzezi ludności greckiej, na terenach gdzie stanowiła ona mniejszość.
Powstanie wybucha w centralnej Grecji. Najpierw pada oblężony przez powstańców zamek i miasto Salona. Powstańcy dochodzą aż do wąwozu w Termopilach gdzie pod miejscowością Gravia zmuszają w nocnej bitwie do odwrotu ponad czterotysięczną armię paszy Dramali. Bitwa ta ratuje powstanie w centralnej Grecji. Z czasem do powstania dołącza Peloponez oraz pierwsze wyspy min.: Hydra, Spetses i Psara.
Niestety powstanie w Azji Mniejszej i na wyspach Dodekanezu kończy się klęską. Najbardziej znana jest masakra na wyspie Chios, gdzie ginie 25 000 mieszkańców. W Konstantynopolu ginie patriarcha Grzegorz V. Na rozkaz sułtana, w obawie przez reakcją mocarstw Europy, Turcy wstrzymują dalsze rzezie Greków.
13 Stycznia 1822 w Epidavros ogłoszono odrodzenie niepodległej Grecji. Pasza Dramali dowodzący siłami tureckimi, traci możliwość zaopatrywania wojsk, gdyż dostawy morzem odcina mu flota powstańcza. Dramali zmuszony zostaje do odwrotu, a w bitwie na przełęczy Derevakia traci ponad 4000 żołnierzy i sam ginie.
Wkrótce w Argos i w południowej Argolidzie zwołano dwa odrębne Zgromadzenia Narodowe, które wybierają swoich przywódców. Powstanie dwóch rządów jest zarazem starciem pomiędzy tradycją „wiejskiej” Grecji a inteligentami preferującymi pro-zachodni styl rządów. Tymczasem sułtan Mahmud II proponuje władcy Egiptu – Muhammedowi Alemu, Grecję jako nagrodę za stłumienie rewolty. Ekspedycją dowodzi jego syn – Ibrahim. Armia Egipska bez większych przeszkód opanowuje Peloponez, paląc miasta i wsie oraz mordując ludność cywilną, co budzi sprzeciw Europy, która do tej pory nie angażowała się w wydarzenia w Grecji. Pomocy Grekom udzielają natomiast filohellenowie, czyli działacze ruchu solidarnościowego z powstańcami greckimi, zbierają oni broń, dostarczają Grekom żywność i pieniądze. Należą do nich m.in. Goethe, Schiller, Hugo oraz George Byron, który szkoląc greckie oddziały w Messolongi, w kwietniu 1824 r., umiera na zapalenie płuc. Paradoksem jest to, że chociaż największe zwycięstwa militarne w powstaniu są zasługą greckich dowódców partyzanckich (przede wszystkim Theodorosa Kolokotronisa), na opinię publiczna w Europie wpływ ma tak naprawdę śmierć lorda Byrona.
W lipcu 1827 roku, w Londynie zbiera się konferencja poświęcona sprawom Grecji. Mocarstwa ustalają w Traktacie Londyńskim, że Grecja będzie autonomicznym państwem, jednakże pod turecką zwierzchnością. Określono też kandydata na stanowisko gubernatora Grecji zostaje nim rosyjski dyplomata Grek – Ioannis Kapodistrias. W październiku 1827 połączone floty Francusko – Angielsko – Rosyjska pokonują pod Navarino flotę Turecko – Egipską pod wodzą sułtana Mahmuda II. Rosyjska ofensywa w Europie i marsz na Konstantynopol zmuszają w końcu Turcję do podpisania traktatu pokojowego w Adrianopolu i uznania niepodległości Grecji w 1829 roku.
Co roku, 25 marca, w Atenach organizowana jest wielka parada wojskowa z udziałem czołgów, samolotów i helikopterów, a we wszystkich greckich miastach – pochody uczniowskie. Tysiące rodzin z miniaturowymi niebiesko – białymi flagami w rękach gromadzi się w centrum miasta, aby uczestniczyć w uroczystościach.
