23/03/2021
Zapraszamy do lektury zapowiadanego poradnika:)
Protezy elastyczne- czyli czym to się je?
Protezy elastyczne jak sama nazwa mówi, muszą poddawać się pewnym siłom zewnętrznym wytwarzanym przez narząd żucia. Ich inna nazwa to termoplasty, ponieważ wszystkie typy materiałów poddaje się obróbce cieplnej podczas ich wytwarzania. Ale zacznijmy od początku.
Większość obecnych w dzisiejszych czasach materiałów elastycznych to pochodne poliamidów. A czym są te poliamidy? Jak mówi definicja „Poliamidy – polimery, zawierające wiązania amidowe −C(O)−NH− w swoich łańcuchach głównych. Wykazują bardzo silną tendencję do krystalizacji, dodatkowo wzmacnianą tworzeniem się wiązań wodorowych między atomem tlenu i azotu z dwóch różnych grup amidowych”.
No dobrze, ale jak się to ma do protez? Wrzucając na chwilkę wszystkie materiały elastyczne do jednego worka, możemy powiedzieć, że protezy wykonane z tego typu materiałów w porównaniu do protez akrylowych są dużo bardziej wytrzymałe, cieńsze i estetyczniejsze od swoich tańszych poprzedników.
Otwierając jednak nasz worek z materiałami, bardzo łatwo możemy zauważyć, że jest ich tam cała masa, gdyż obecnie niemalże każda firma produkuje własne materiały o różnych nazwach, parametrach obróbki i ich późniejszego użytkowania.
Ja chciałbym się skupić na kilku najbardziej popularnych materiałach, których używamy w naszym laboratorium: ACETAL, THERMOSENS, ACRON, F.J.P..
Pomimo różnic w strukturach wewnętrznych tych materiałów bardzo wiele je łączy. Najważniejszymi zaletami dla pacjenta dzięki swojej wytrzymałości i elastyczności jest fakt, iż proteza wykonana tego typu tworzywa jest cieńsza w porównaniu z protezami akrylowymi.
Dzięki możliwości wykorzystania materiału do wytworzenia klamer na zęby są one dużo bardziej estetyczne, ponieważ nie zawierają elementów metalowych, które niestety są widoczne na powierzchniach zębów i mogą rysować szkliwo. Dodatkowo protezy całkowite nie wymagają wzmocnień w postaci siatek lub łuków, gdyż sam materiał gwarantuje odporność na złamania.
W przypadku braków częściowych zębów kolejnym plusem jest możliwość ograniczenia płyty protezy, dzięki czemu możemy częściowo odsłonić podniebienie, co zwraca pacjentowi większe czucie w ustach.
Zdecydowanie największym „ZA” jest biokompatybilność powyższych protez. Dzięki zastosowaniu właśnie materiałów z grupy poliamidów zyskujemy materiały bez monomeru lub ich śladowymi ilościami (0,002%) co całkowicie niweluje wystąpienie reakcji alergicznych w jamie ustnej pacjenta.
Właśnie dzięki temu są one zalecane dla osób uczulonych na standardowe protezy akrylowe, gdzie zawartość monomeru resztkowego może wahać się od 2-5%.
Wszystkie tego typy materiały wytwarzane są w wyniku stopienia gotowego granulatu w temperaturze od 200 do nawet 300 st. C i wtryśnięciu ich pod wysokim ciśnieniem (4-9 bar) do rozgrzanej formy. Dzięki wysokiej odporności na temperaturę zdecydowaną większość materiałów można poddać profesjonalnej sterylizacji w temperaturze do 120 st. C.
Tworzywa elastyczne można dowolnie naprawiać bez śladu łączenia w wyniku ponownego dotrysku materiału. Jedynym wyjątkiem jest F.J.P. w którym miejsce to będzie widoczne w postaci delikatnej ryski zabezpieczonej specjalnym klejem. Jest to wyjątek, ponieważ F.J.P. jako jedyny materiał nie poddaje się działaniu rozpuszczalników i kwasów, przez co nie łączy się nawet sam ze sobą, a spojenie gwarantuje zaczep mechaniczny.
Nie będę rozdrabniał się nad czysto teoretyczną specyfikacją danego tworzywa, gdyż wszystkie parametry można znaleźć na stronach producentów lub dystrybutorów zajmujących się sprzedażą na terenie kraju.
Głównymi różnicami pomiędzy materiałami jest ich elastyczność, absorpcja płynów, odporność na długotrwałe działanie kwasów, liczbę kolorów w gamie, a przede wszystkim cena.
I w tym momencie warto wskazać popularne „ale” wśród tak wielu zalet. Jak już wcześniej pisałem głównym powodem, dlaczego ludzie wciąż wybierają podstawowy akryl, jest cena tego typu materiałów. Na dzień dobry cena samego materiału jest kilka razy wyższa niż cena zwykłego akrylu. Do tego dochodzi bardzo drogi sprzęt wymagany do wtrysku materiału, jak i same dodatkowe materiały potrzebne do wytworzenia tego typu pracy. Całość składa się na kilkukrotnie wyższą cenę doprowadzenia protezy do jej ostatecznego wyglądu.
Plusem jest możliwość naprawy, jednak już jej czas i koszt to niewielki minus. Przez charakterystykę materiałów naprawy nie da się wykonać na poczekaniu, gdyż wiąże się to z wykonaniem nowych form, co niesie za sobą wydłużony czas i zwiększenie kosztów samej naprawy.
Kolejnym minusem jest mniejsza techniczna możliwość idealnego wypolerowania protezy, przez co użytkownik musi się bardziej skupić przy czyszczeniu protezy, aby dokładnie usunąć zebrany osad i kamień, czyli dwa główne powody późniejszego zapachu protez. Jeżeli chodzi zaś o higienę, protezę należy szczotkować z użyciem np. pasty do zębów (niewybielające), płynem do naczyń lub mydłem. Od czasu do czasu zaleca się również kąpiel w tabletkach czyszczących.
Ostatnią już wadą jest szybsza degradacja wyrostków i dziąseł pacjentów w okolicach szyjek zębowych przez nierównomierne rozkładanie się sił żucia w jamie ustnej. Przy obecnych materiałach problem ten jest zniwelowany niemalże do 0, jednak niewiedza technika i niewłaściwe wykonanie protezy może przyśpieszyć ten proces. Właśnie dlatego nie zalecą się stosowania bardzo miękkich materiałów zwłaszcza dla osób chorujących na paradontozę.
Na sam koniec dodam, iż pomimo wielu za i przeciw większość pacjentów stosujących protezy elastyczne mówi, że nie wróciłaby do akrylu, a same protezy wydają się miększe i przyjaźniejsze podczas użytkowania.
Jeżeli chodzi o dobór materiału po wcześniejszym wywiadzie i przedstawieniu produktów oraz ich za i przeciw u lekarza ostateczną decyzję podejmuje pacjent.
Mam nadzieję, że powyższy opis nieco rozjaśni czym są i jak się stosuje coraz powszechniejsze protezy elastyczne.
Pozdrawiam D Kamiński
