20/08/2024
Бруксизм буюу шүдээ хавирах эмгэг гэж юу вэ?
Бруксизм хэмээн мэргэжлийн хувьд нэрлэх шүдээ хавирах эмгэгийг ихэнх тохиолдолд хүн өөртөө үүсээд байгааг мэддэггүй.
Зарим хүмүүс шүдээ зөвхөн унтаж байхдаа хавирах бөгөөд үүнийг “шөнийн шүдээ хавиралт” эсвэл “нойрсолтоос шалтгаалсан шүд хавиралт” гэх мэтээр нэрлэдэг. Гэтэл зарим хүмүүс өдөр ч шүдээ хавирдаг бөгөөд ихэнхдээ сэтгэл санааны цочролд орох, айсан түгшсэн үед энэ эмгэг илэрдэг. Шүд хавирах эмгэгийн хүнд хэлбэр нь шүдний ломбо болон бусад төрлийн нөхөн сэргээлтийг тэсгээхгүй эвдэх бөгөөд бусад ноцтой гэмтэлүүдийг ч шүдэнд учрууж болзошгүй. Хүнд хэлбэрийн шүд хавирах эмгэгийн шалтгаан нь зарим үед эрүү чамархайн үений эмгэг байх ба өглөөгүүр толгой өвдөх, ямар ч шалтгаангүйгээр нүүр орчимоор өвдөх өвдөлт зэрэгтэй хавсран тохиолдно.
Бруксизм нь сэтгэлзүйн болон бие эрхтэн тогтолцооны шалтгаантай байж болно. Ихэнх тохиолдолд шүд хавиралт нь сэтгэлзүйн дарамт стресстэй холбоотой байх боловч зарим үед шүдний хоршилт ба шүдний гажгийн буруу эмчилгээнд бие эрхтний зүгээс өгөх энгийн хариу урвал байдлаар ч илрэх нь бий. Мөн зарим үед тархины хүнд хэлбэрийн гэмтлийн шинж тэмдэг байдлаар илрэхээс гадна эрүү нүүрийг хамарсан мэдрэл булчингийн эмгэгийн шинж тэмдэг байж болно.
✅ Шинж тэмдэг
Тодорхой үечлэлтэй эрүүний булчин гэнэт агших
Шөнө дунд шүдээ хавирах чимээ гарах
Өглөөгүүр толгой лугшиж өвдөх
Зажлуурын булчин өглөөн цагаар зуурсан, өвчин эмзэглэлтэй болсон байх
Нүүрний орчимын шалтгаангүй архаг өвдөлт
Гэмтсэн шүд, эвдэрсэн ломбо ба шүдэлбэр, гэмтсэн буйл
✅Үргэлжлэх хугацаа
Ихэнх хүүхдүүд 3-10 насандаа шүдээ хавирдаг. Гэвч тэдгээрийн тал хувь нь 13 хүртэл насандаа аяндаа өөрөө больдог.
Харин өсвөр насныхан болон насанд хүрэгчдийн бруксизмын үргэлжлэх хугацаа нь түүний юунаас үүссэнээс хамаарна. Хэрэв бруксизм нь амьдралын стрессээс шалтгаалж байвал хэдэн жилээр ч үргэлжилж болно. Хэрэв шүд хавирах эмгэг нь шүдний асуудлаас шалтгаалж байвал шүдний эмч дээр хэд хэдэн удаа очиж шүдний асуудлаа эмчлүүлсэнээр хэвийн болно.
✅Урьдчилан сэргийлэлт
Хэрэв таны шүдээ хавирах эмгэг сэтгэлзүйн дарамтаас шалтгаалж байвал сэтгэлзүйчид очиж хэрхэн өөрийгөө тайвшруулах талаарх зөвлөгөөг авах нь зүйтэй. Түүнчилэн сэтгэлзүйн шалтгаантай шүд хавирах эмгэгт нөлөөлдөг тамхи ба кофейн агуулсан ундааны хэрэглээг хянах, багасгах хэрэгтэй.
Насанд хүрэгчид ба хүүхдүүдэд аль алинд нь шүдний гэмтлээс сэргийлэх үр дүнтэй арга нь шөнө унтахдаа шүдний хамгаалалт (bite splint) зүүх юм.