18/10/2026
Một chiếc răng có vết nứt sâu, mảnh vỡ đã tách rời, bờ nứt nằm dưới nướu, mở ra thì lộ tủy. Răng này có cần phải nhổ bỏ không?
🎬 Xem ca lâm sàng khoảng 1 phút 15 giây trong video: lấy mảnh nứt, che tủy trực tiếp và trám composite dưới đê cao su để giữ lại răng.
1. 🧪 RĂNG NỨT: NHỔ HAY GIỮ?
- Nứt răng rất phổ biến nhưng ít răng mất đi vì nứt: mạng lưới nghiên cứu thực hành Hoa Kỳ theo dõi 2.858 răng sau có vết nứt nhìn thấy bởi 209 nha sĩ trong 3 năm, tỉ lệ răng còn giữ được trên 98% (Ferracane và cs., 2022). Lúc vào nghiên cứu, trong 1.040 răng được khuyến cáo điều trị thì 98% là phục hồi, chỉ 2 răng được khuyến cáo nhổ (Hilton và cs., 2020).
- Dấu hiệu dẫn tới điều trị thay vì theo dõi: sâu răng hoạt động, đau khi cắn; ở mức thấp hơn là nứt thăm được bằng thám trâm, nứt nối với miếng trám, chặn ánh sáng xuyên (Ferracane và cs., 2023). Thấy nứt trên phim cũng làm tăng khả năng được khuyến cáo phục hồi (Hilton và cs., 2020).
- Răng nứt còn tủy sống, tính chung mọi cách phục hồi: tổng hợp 27 nghiên cứu (Zhang và cs., 2024) cho tỉ lệ răng được giữ lại 92,8-97,8% sau 1-6 năm, tủy còn sống 85,6-90,4% sau 1-3 năm. Trám trực tiếp không phủ múi làm tăng nguy cơ biến chứng tủy (RR 3,2) và nhổ răng (RR 8,1) so với mão toàn phần.
- Trám composite trực tiếp cho răng nứt đau, theo dõi 7 năm trên 41 răng (Opdam và cs., 2008): nhóm có phủ múi không hỏng miếng trám nào, nhóm không phủ múi hỏng 6% mỗi năm; không khác biệt về sống còn của răng và tủy.
- Răng nứt có viêm tủy hồi phục: lấy bỏ vết nứt, mô sâu, miếng trám cũ rồi lót và trám tạm, khoảng 80% không cần điều trị tủy nếu chẩn đoán tủy đúng; ca có lộ tủy trong nghiên cứu này được điều trị tủy ngay, không tính vào số 80% (Abbott và Leow, 2009).
2. ⚡ KHI NỨT ĐÃ CHẠM TỦY HOẶC PHẢI ĐIỀU TRỊ TỦY
- Lộ tủy mà tủy còn sống: tuyên bố lập trường của ESE (Duncan và cs., 2019) đặt mục tiêu giữ tủy sống lâu dài và ưu tiên điều trị xâm lấn tối thiểu. Số liệu che tủy trực tiếp hiện có là ở lộ tủy do sâu, chẩn đoán viêm tủy hồi phục: MTA giữ tủy sống 84% và xi măng silicat canxi dạng bột trộn 86% sau 2-3 năm, calcium hydroxide chỉ 59%, chứng cứ chất lượng thấp (Cushley và cs., 2021).
- Răng nứt đã điều trị tủy: sống còn 1 năm 88%, thành công 82% theo phân tích gộp 7 nghiên cứu (Olivieri và cs., 2020); 5 năm 92% còn giữ được trong 84 răng tái khám được (trên 200 bệnh nhân) ở Singapore, nhưng nứt lan xuống sàn buồng tủy làm odds mất răng tăng 11 lần, sống còn 88% so với 99% (Sim và cs., 2016). Túi nha chu trên 6 mm kèm vết nứt giảm sống còn 2 năm còn 74,1% so với 96,8% (Kang và cs., 2016).
- Nứt lan vào chân tới 5 mm dưới lỗ ống tủy vẫn có thể giữ: 70 răng vào nghiên cứu, 59 răng phân tích được sau 2-4 năm, sống còn 96,6%, thành công 90,6%; kết quả gắn với quy trình riêng (kính hiển vi, chặn ở lỗ ống tủy, mão sớm) (Davis và Shariff, 2019).
- Giữ răng hay implant: tổng quan 19 nghiên cứu theo dõi từ 15 năm trở lên (Levin và Halperin-Sternfeld, 2013) kết luận tỉ lệ sống của implant không vượt răng bị tổn hại nhưng được điều trị và bảo trì đúng. Nhổ răng là điều trị không đảo ngược, còn răng giữ lại vẫn có thể nhổ và thay thế bất cứ lúc nào.
Bất cứ khi nào có khả năng an toàn để bảo tồn răng tự nhiên, đây sẽ là lựa chọn đầu tiên. Bảo tồn một chiếc răng tự nhiên vẫn là lựa chọn tốt nhất, bất cứ khi nào có thể.
Nội dung chia sẻ chuyên môn, không nêu tên sản phẩm. Hình ca lâm sàng là tư liệu của đồng nghiệp; vật liệu che tủy trong video không được nêu tên; độ sâu đường nứt và kết quả theo dõi của ca này không có trong video.
💬 GÓC THẢO LUẬN LÂM SÀNG:
Với răng nứt đã tách mảnh, bờ nứt dưới nướu và lộ tủy như trong video, các bác sĩ chọn che tủy rồi trám composite phủ múi, điều trị tủy rồi làm mão, hay nhổ rồi cắm implant? Điều gì quyết định với các bác sĩ: độ sâu đường nứt trên phim, túi nha chu tại vết nứt, phần răng còn lại hay thói quen nghiến răng của bệnh nhân? Mời các bác sĩ chia sẻ ở phần bình luận.