15/07/2026
සිනහව නැති කරන පිටි ආහාරවල තිත්ත ඇත්ත...
අද වන විට අපගේ දෛනික ආහාර වේලෙහි පාන්, බනිස්, බිස්කට්, කේක්, රොටී සහ විවිධ ක්ෂණික ආහාර (Fast food) වැනි පිටි බහුල ආහාර ප්රධාන තැනක් ගනී.
මෙම ආහාර දිවට රසවත් වුවද, මුඛ සහ දන්ත සෞඛ්යයට එල්ල කරන්නේ ඉතා අහිතකර බලපෑමකි. බොහෝ දෙනෙක් සිතන්නේ දත් දිරායාමට ප්රධානම හේතුව සීනි (පැණිරස කෑම) පමණක් කියා ය. නමුත් පිරිපහදු කළ තිරිඟු පිටිවලින් සදන ආහාර ද ඊට නොදෙවැනි ලෙස දත් විනාශ කිරීමට දායක වේ.
පිටි ආහාර නිසා දන්ත සෞඛ්යයට සිදුවන බලපෑම සහ එම ක්රියාවලිය පහත පරිදි දීර්ඝව විස්තර කළ හැකිය.
‼️. දත් දිරායාමේ ක්රියාවලිය වේගවත් කිරීම (Dental Caries)
පිටි ආහාරවල අඩංගු වන්නේ සරල කාබෝහයිඩ්රේට (Simple Carbohydrates) ය. අප මුඛයට ගන්නා මෙම පිටි ආහාර කොටස් ඛේටය (කෙළ) සමඟ මිශ්ර වීමේදී, ඛේටයේ ඇති ඇමයිලේස් (Amylase) එන්සයිමය මඟින් ඒවා ඉතා ඉක්මනින් සරල සීනි බවට පත් කරයි.
මුඛය තුළ ස්වභාවිකවම ජීවත් වන බැක්ටීරියා (විශේෂයෙන් Streptococcus mutans) මෙම සීනි තම ආහාරය ලෙස ලබා ගනී. ඉන්පසු එම බැක්ටීරියා මඟින් අතුරු නිෂ්පාදනයක් ලෙස අම්ල (Acids) මුදාහරිනු ලබයි. මෙම අම්ල දතෙහි පිටතම ආරක්ෂිත ස්ථරය වන එනමලයට (Enamel) හානි කරමින් දත් දිරායාම ආරම්භ කරයි.
‼️. ආහාර දත් අතර රැඳී තිබීමේ ප්රවණතාව වැඩි වීම
පිටි ආහාර සැපීමේදී ඒවා ඇලෙන සුළු ස්වභාවයක් ගනී. මේ නිසා දත් මුදුනේ ඇති විලි (Pits and fissures) අතර සහ දත් දෙකක් අතර ඇති පරතරයන්හි (Interdental spaces) මෙම ආහාර කොටස් දිගු වේලාවක් රැඳී පවතී.
ටොෆි හෝ චොකලට් වැනි පැණිරස කෑමක් කෑ විට කෙළ මඟින් එය පහසුවෙන් සෝදා හැරිය හැකි වුවද, ඇලෙන සුළු පිටි ආහාර එලෙස පහසුවෙන් සෝදා හැරෙන්නේ නැත. මෙලෙස දිගු වේලාවක් ආහාර දත් මත රැඳී තිබීම බැක්ටීරියාවලට අම්ල නිපදවීමට වැඩි කාලයක් ලබා දීමකි.
‼️. Dental Plaque වර්ධනය වීම
පිටි ආහාර නිතර ගැනීමෙන් දත් මතුපිට බැක්ටීරියා සහ ආහාර කොටස් එකතු වී ඇලෙන සුළු තුනී පටලයක් සාදයි. මෙයට දන්ත ප්ලැකය යැයි කියනු ලැබේ. මෙම ප්ලැකය නිසි ලෙස මදින්නේ නැති වුවහොත්, කාලයත් සමඟ එය ඛනිජ ලවණ එකතු වී තද වී මස්ක දත (Tartar/Calculus) බවට පත් වේ. මස්ක දතක් ඇති වූ පසු එය සාමාන්ය බුරුසුවකින් ඉවත් කළ නොහැකි අතර, එය දන්ත වෛද්යවරයකු ලවාම පිරිසිදු කරගත යුතු වේ.
‼️. විදුරුමස් රෝග ඇතිවීම (Gingivitis and Periodontitis)
දත් අතර පිටි ආහාර රැඳීම නිසා ඇතිවන ප්ලැකය සහ මස්ක දත විදුරුමස් රෝග සඳහා මුල් වේ. බැක්ටීරියා මඟින් නිකුත් කරන විෂ ද්රව්ය නිසා විදුරුමස් රතු වීම සහ ඉදිමීම, දත් මදින විට විදුරුමස්වලින් ලේ වහනය වීම (Gingivitis), කල්ගත වීමේදී දත වටා ඇති අස්ථි පටක විනාශ වී දත් බුරුල් වීම (Periodontitis) සිදුවේ.
‼️. මුඛයේ අම්ල-භෂ්ම සමතුලිතතාව (pH අගය) බිඳවැටීම
සාමාන්යයෙන් මුඛයේ \bm{pH} අගය \bm{6.2 - 7.6} ත් අතර (උදාසීන මට්ටමක) පවතී. නමුත් පිටි ආහාරයක් ගත් සැණින් බැක්ටීරියා ක්රියාකාරිත්වය නිසා මුඛයේ \bm{pH} අගය \bm{5.5} ට වඩා අඩු වේ (Acidic මට්ටමට පත්වේ). \bm{pH} අගය \bm{5.5} ට වඩා අඩුවීම "සන්ක්රාන්ති pH අගය" (Critical pH) ලෙස හඳුන්වන අතර, මෙම මට්ටමේදී දතෙහි ඇති කැල්සියම් සහ පොස්පේට් වැනි ඛනිජ ලවණ දියවී යාම (Demineralization) සිදුවේ.
නිතර නිතර පිටි ආහාර හෝ කෙටි කෑම (Snacks) ගන්නා අයෙකුගේ මුඛය නිරන්තරයෙන්ම පවතින්නේ මෙම ආම්ලික මට්ටමේය. එමඟින් කෙළවලට මුඛය නැවත යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට කාලයක් ඉතිරි නොවේ.
පිටි ආහාරවලින් සිදුවන හානිය අවම කරගන්නේ කෙසේද?
මුඛ සෞඛ්යය රැකගැනීම සඳහා පිටි ආහාර සම්පූර්ණයෙන්ම නැවැත්වීම ප්රායෝගික නොවන මුත්, පහත සඳහන් සෞඛ්යාරක්ෂිත පුරුදු මඟින් සිදුවන හානිය අවම කරගත හැක.
1 - ප්රධාන ආහාර වේල් සඳහා පමණක් සීමා කරන්න- පිටි ආහාර කෙටි කෑමක් (Snack) ලෙස නිතර නිතර ගැනීම වෙනුවට ප්රධාන ආහාර වේලකට පමණක් එකතු කරගන්න.
2 - මුඛය සේදීම - පිටි ආහාරයක් ගත් වහාම පිරිසිදු ජලයෙන් කට හොඳින් සෝදා හරින්න.
3 - තන්තු (Fiber) බහුල ආහාර ගැනීම - නිවුඩ්ඩ සහිත බත්, කුරක්කන්, එළවළු සහ පලතුරු වැනි කෙඳි බහුල ආහාර වැඩිපුර ගන්න. මේවා සැපීමේදී ඛේටය වැඩිපුර ශ්රාවය වන අතර දත් ස්වභාවිකවම පිරිසිදු වේ.
4 - නිවැරදි දත් මැදීමේ ක්රම - දිනකට දෙවරක් (උදේ සහ රාත්රී නින්දට පෙර) ෆ්ලෝරයිඩ් අඩංගු දන්තාලේපයක් යොදා දත් මදින්න. දත් අතර රැඳී ඇති ආහාර ඉවත් කිරීමට දන්ත නූල් (Dental Floss) භාවිතා කරන්න.
5 - දන්ත වෛද්ය පරීක්ෂණ - මාස 6කට වරක්වත් දන්ත වෛද්යවරයකු ලවා දත් පරීක්ෂා කරගන්න.
පිටි ආහාර යනු නූතන සමාජයේ දත් දිරායාමට සහ විදුරුමස් රෝගවලට ප්රධානතම නිහඬ සතුරෙකි. එබැවින්, අප ගන්නා ආහාර පිළිබඳව මෙන්ම ආහාර ගැනීමෙන් පසු මුඛ සෞඛ්යය රැකගැනීම පිළිබඳවත් දැඩි ලෙස සැලකිලිමත් වීම දිගුකල් පවතින නිරෝගී සිනහවකට මඟ පාදනු ඇත.
මෙම ලිපිය ඔබත් කියවා තවත් අයෙකුට කියවන්න Share කරන්න.
📞 For Appointments & Inquiries
Call Our Hotline 👉 077 012 5055
Instagram :- https://www.instagram.com/doctor__shine/
YouTube :- https://www.youtube.com/.AsankaSenanayake
TikTok :- https://www.tiktok.com/?lang=en
🇱🇰
