ZEMA Dental Clinic ዜማ የጥርስ ህክምና

19/10/2025

13/11/2023

በጣም በተደጋጋሚ በመልእክት የምጠነቀው ጥያቄ መጥፎ የአፍ ጠረን አለብኝ ምን ባደርግ ይሻለኛል የሚለውን ነው ይኸው ሙሉ መረጃ ይዤላችሁ መጥቻለው

መጥፎ የአፍ ጠረን የአለማችንን 25% የሚሆን ማህበረሰብ ያጠቃል። ለችግሩ ብዙ መነሻ ምክንያቶች ቢኖሩም አብዛኛውን ግዜ መነሻው ከአፋችን ነው።

ስለ መጥፎ የአፎ ጠረን (ሐሊቶሲስ/ halitosis) እውነታዎች

-መጥፎ የአፍ ጠረን ከ4 ሰዎች በአንዱ ላይ ይከሰታል
-አብዛኛው መነሻ ምክንያቱ የጥርስ እና የአፋችንን ንፅህና (oral hygiene) በደንብ ባለመጠበቅ የሚመጣ ነው።

-የበላነው ምግብ አፋችን ውስጥ ይቀእና ሰልፈር ወደሚባለው ንጥረ ነገር በባክቴሪያ ምክንያት ተከፋፍሎ መጥፍ የአፍ ጠረን ያመጣል
-ዋናው በቤት ውስጥ ማድረግ የምንችለው ህክምናም ጥርሳችንን ማፅዳት፣ ፍሎስ ማድረግ እና በቂ የሆነ ውሀ መጠጣት ናቸው።

መጥፎ የአፍ ጠረን (halitosis) ምንድን ነው?

መጥፎ የአፍ ጠረን በጣም የተለመደ እና በራስ መተማመንን የሚቀንስ በሽታ ነው። በጣም ብዙ መነሻ ምክንያቶች እና መፍትሄዎችም አሉት። ማንኛውም ሰው መጥፎ የአፍ ጠረን ሊያጋጥመው ይችላል። ከ4 አንድ ሰው ላይም ያጋጥማል። ወደ ጥርስ ሀኪም ከሚያስኬዱ መነሻ ምክንያቶችም 3ኛ ነው። ከጥርስ መቦርቦር እና ከድድ ችግር ቀጥሎ

አንዳንድ በቤት ውስጥ ልናደርጋቸው የምንችላቸው ነገሮች ለምሳሌ ጥርሳችንን እና አፋችንን ማፅዳት ፣ ሲጋራ ማጨስ እንዲሁም ጫት መቃም ማቆም ችግሩን እስከነአካቴው ያቆሙልናል ይህ ሳይሆን ከቀረ ግን ወደ ጥርስ ሀኪም መሄድ ያስፈልጋል።

ህክምናው

- ለመጥፎ የአፍ ጠረን ዋናው ህክምና ጥሩ የሆነ የጥርስ እና የአፍ ማፅዳት ልማድን (good oral hygiene) ማዳበር ነው። ተያይዞም ጥርሳችን እንዳይቦረቦር እና ድዳችን እንዳይጎዳ ይረዳናል።

- በአመት ቢቻል አንድ ግዜ የጥርስ ቼክ አፕ ማድረግ

- የጥርስ ሀኪምዎ ባክቴሪያን የሚቀንሱ መጉመጥመጫዎች ሊያዝሎት ይችላል እንዲሁም የጥርስ እጥበት እንዲያደርጉ ሊመክሮት ይችላል።

መነሻ ምክንያቶች

- ሲጋራ
- ምግብ ፦ የበላነው ምግብ ጥርሳችን ላይ ተጣብቆ መጥፎ የአፍ ጠረን ሊያመጣብን ይችላል። በተለይ ቀይ እና ነጭ ሽንኩርት ከተፈጨ በኋላ እንኳን በደም ስራችን አልፎ ወደ ሳንባችን ደርሶ ስንተነፍስ ሊሸት ይችላል።

- ደረቅ አፍ (dry mouth)፦ በተፈጥሮ ምራቃችን አፋችንን ያጥብልናል። አፋችንን ደረቅ ከሆነ ግን መጥፎ የአፍ ጠረን ይከሰታል።

- ጥርሳችንን እና አፋችንን የማፅዳት ልማድ፦ ጥርሳችንን በምንቦርሽበት እና ፍሎስ በምናደርግበት ግዜ አፋችን ውስጥ ያለው ምግብ ተፀድቶ ይወጣል ካልወጣ ግን በባክቴሪያዎች አማካኝነት ተከፋፍሎ ችግሩ እንዲከሰት ያደርጋል።

- የምግብ ሰዓትን ጠብቆ አለመብላት፦ መፆም እና ካርቦሀይድሬት ያነሳቸውን ምግቦችን መመገብ መጥፎ የአፍ ጠረን እንዲኖረን ያደርጋል ምክንያቱ ደግሞ ሰውነታችን ያጠራቀመውን ስብሰባብሮ ሲጠቀም ኬቶን (ketones) የሚባል ኬሚካል ያመነጫል ይህም ከፍተኛ ሽታ የመጣል።

- መድሀኒቶች፦ አንዳንድ መድሀኒቶች አፋችን እንዲደርቅ ያደርጋሉ ሌሎች ደግሞ ሲሰባበሩ የራሳቸው የሆነ ሽታ ይፈጥራሉ።

- የአፍ የአፍንጫና የጉሮሮ ችግር፦ አንዳንድ ግዜ ትንንሽ ባክቴሪያዎች ከቶንሲላችን ጀርባ እንደ ድንጋይ ተሰባስበው ይገኙና መጥፎ ጠረን ይፈጥራሉ። በተጨማሪም የአፍንጫ የጉሮሮ ወይም የሳይነስ ኢንፌክሽን እና መቆጣት የአፍ ጠረን ሊያመጣ ይችላል።

- የውስጥ በሽታ፦ አንዳንድ ካንሰር ፣ የጉበት ስራ ማቆም (liver failure) እና ሌሎች ከምግብ መፈጨት ጋር የተገናኙ በሽታዎች የአፍ ጠረን ሊያመጡ ይችላሉ ምክንያቱ ደግሞ የሚፈጥሩት ኬሚካሎች ናቸው። እንዲሁም የጨጓራ ህመም Gastroesophageal Reflux Disease (GERD) በሚለቀው የጨጓራ አሲድ ምክንያት መነሻ ሊሆን ይችላል።

ከስንት አንድ መነሻ ምክንያቶች

አብዛኛው መጥፎ የአፍ ጠረን መነሻ ምክንያት የአፋችንን ንፅህና በደንብ አለመጠበቅ ቢሆንም ሌሎች መነሻ ምክንያቶች ሊኖሩት ይችላሉ።

1- Ketoacidosis (ኬቶአሲዶሲስ)፦ አንድ ስኳር ህመም ያለበት ሰው ኢንሱሊኑ ዝቅ ሲል ሰውነታቸው ውስጥ ያለውን ስኳር መጠቀም ያቆምና የተጠራቀመውን ስብ ይጠቀማል። ስቡም ሲሰባበር ኬቶን (ketones) ይመረታል ይህም ሲበዛ መጥፎ የአፍ ጠረን ያመጣል እንዲሁም ለህይወት አስጊ የሆነ ጉዳይ ነው።

2- Bowl obstruction (የአንጀት መደፈን)፦ ትንፋሻቸው ሰገራ ሰገራ ሊል ይችላል በተለይ በተደጋጋሚ ማስመለስ ካለ እና የአንጀት መደፈን ካለ።

3- Bronchiectasis (ብሮንካይተስ)፦ የአየር ቧንቧችን ለረጅም ግዜ ኢንፌክሽን ካጋጠመው ሊሰፋና ሙከስ ተጠራቅሞ ለመጥፎ የአፍ ጠረን ሊዳርገን ይችላል።

ምልክቶች

×የአፍ ጠረን ሽታው እንደመነሻ ምክንያቱ ይለያያል። እርግጠኛ ለመሆኖ ጥሩ የሚሆነው ጓደኛችንን ወይም ቅርብ የምንለውን ሰው መጠየቅ ነው ምክንያቱም በራሳችን ለማወቅ እና እርግገኛ ለመሆን ከባድ ስለሆነ።

× ማንም ሰው አጠገባችን ከሌለ በእጃችን በደንብ ተንፍሰን ደረቅ እስኪል ጠብቀን ማሽተት ነው።

× አንዳንድ ሰዎች ግን ምንም አይነት መጥፎ የአፍ ጠረን ሳይኖርባቸው እንዳለባቸው ይሰማቸዋል ይህም halitophobia (ሀሊቶፎቢያ) ይባላል ይህም በከፍተኛ ሁኔታ ጥርሳቸውን የሚያፀዱ ሰዎች እንዲሆኑ ያደርጋቸዋል።

እቤት ውስጥ ምን እናድርግ?

፩- ጥርሳችንን ማፅዳት፦ በቀን ቢያንስ 2 ግዜ ለ2 ደቂቃ ተገቢ በሆነ ሁኔታ ጥርሳችንን ማፅዳት

፪- ፍሎስ ማድረግ፦ ፍሎስ ማድረግ በጥርሶቻችን መሀከል የሚጠራቀመውን ምግብ እና ፕላክ ያወጣልናል። በብሩሽ ስናፀዳ የምናገኘው 60% የሚሆነውን የጥርሳችንን ክፍል ነው።

፫- ወጪ ገቢ ጥርስ ፣ አርቴፊሻል፣ ማውዝ ጋርድ፣ ሪቴነር ካለን በየእለቱ ማፅዳት

፬- የጥርስ ብሩሻችንን በየ3 ወሩ መቀየር

፭- ስስ(soft) የጥርስ ብሩሽ መጠቀም

፮- ምላሳችንን ማፅዳት፦ ምላሳችንን ሳሙና በሌለው ብሩሽ በአፍንጫችን እየተነፈስን ማፅዳት ለራሱም የተዘጋጀውን ማፅጃ ካገኘን መጠቀም በተለይ ደግሞ ሲጋራ የሚያጨሱ ፣ ጫት የሚቅሙ እና የአፍ መድረቅ ችግር ያለባቸው ሰዎች ምላስን በደንብ ማፅዳት ያስፈልጋል።

፯- አፋችን እንዳይደርቅ ማድረግ፦ ውሀ በተገቢው መንገድ በደንብ መጠጣት። የአልኮል መጠጥ ሲጋራ እና ጫት ማስወገድ ምክንያቱምየአፍ መድረቅ ስለሚያመጡ። ማስቲካ ማላመጥም ምራቅ እንዲመረት ስለሚረዳ ይመከራል ከተገኘ ስኳር የሌለው።

፰- አመጋገብ፦ ቀይ ሽንኩርት ነጭ ሽንኩርት እና ቅመም የበዛባቸውን ምግቦች ማስወገድ። ጣፋጭ ምግቦችም ከመጥፎ የአፍ ጠረን ጋር ይያያዛሉ። ቡና እና የአልኮል መጠጦችን መቀነስ። ቁርስ ላይ ጠንከር ያለ ምግብ መመገብ የምላሳችን ጀርባ እንዲያፀዳ ይረዳዋል።

ምርመራ

አብዛኛውን ግዜ መጥፎ የአፍ ጠረን አለብኝ ብሎ የመጣን ታካሚ በማሽተት እና ከምላስ ጀርባ ፍቆ በማሽተት ሊታወቅ ይችላል። ከዚህ በተጨማሪ ደግሞ ሌሎች የተወሳሰቡ ምርመራዎች አሉ።
የጥርስ ሐኪማችን የመጥፎ አፍ ጠረን መነሻ ምክንያቱን ያገኝልናል። መፍትሄም ይኖረዋል።

አብዛኛውን ግዜ መጥፎ የአፍ ጠረን ከተከሰተብን በኋላ ከላይ ያሉትን ነጥቦች ከተከተልን በቤት ውስጥ ጥንቃቄ ራሱ የሚጠፋ ይሆናል ይህ ካልሆነም የጥርስ ሐኪሞን ማማከር ያስፈልጋል።
ከ ሀኪም FB page የተወሰደ

21/09/2023

የጥርስ ሳሙና ፡ አፍ ያሸታል! ወይ?

"በጥርስ ሳሙና ፡ ጥርስ ማፅዳት ጀምረን ፡ ስናቆም ፡ አፋችን መሽተት ጀመረ.."
☝️
ይህን ትርክት ፡ በሙሉ ልብ ፡ ሲናገሩ የምንሰማቸው ፡ ጥርስን ፡ በሳሙና ማፅዳት ጀምረው - ከዛም ያቆሙ ፡ በጣም ጥቂት ሰዋች ፡ ናቸው ። ከነዚህ ጥቂት ሰዋች ፡ ሁሉም ማለት ይቻላል ፡ ወንዶች ናቸው (ሴቶች 'ለንፅህና' ያላቸው ቦታ ፡ ለዚሁ ምክንያት ነው) ።

የእነዚህን ጥቂት ሰዋች ትርክት - ግን ፡ ጥርስ መቦረሽ ባልጀመሩ ሰዋችም ፡ በግማሽ ልብ (ሁኔታው ሳይገጥማቸው) ሲነገር ይሰማል ።

ምክንያቱን ለማስረዳት ፡ ሁለት ምሳሌ እንጠቀም ፡-

ምሳሌ1 (በጥሩ ጠረን) ፡- ሽቶ የተቀባን ሰው ፡ ግና ስናገኝ የሚኖረው ፡ የሽቶ ግነት ፡ አብረነው ስንቆይ ፡ ቀስ በቀስ ፡ ጠረኑ እንደሚቀንሰው (እንደተቀባው እስክንዘነጋ ድረስ ፡ እንደምንለምደው) ሁሉ!

ምሳሌ2 (በክፍ ጠረን) ፡- ጠረን ያለው ሽንት ቤት ስንገባ ፡ መጀመሪያ የሚኖረው ፡ ሽታ ፡ ለአፍንጫ የሚከብድ ይሆንና ፡ ነገር ግን ፡ ረጅም ሰአት ፡ ሽንት ቤት ውስጥ በቆየን ቁጥር ፡ ምንም ሽታ እንደሌለ እስክናስብ ድረስ ፡ ውስጥ ያለውን ጠረን እንደምንለምደው ሁሉ!

የምሳሌው ሀሳብ ምንድነው?

እኚ "መቦረሽ ጀምረን ፡ ስናቆም ፡ አፋችን መሽተት ጀመረ.." የሚሉት ሰዋች ፡ ጥርስ ማፅዳት ከመጀመራቸው በፊት ፡ ለምደውት የነበረውን የአፍአቸውን ጠረን/ ጣዕም (የተጋነነ ላይሆን ይችላል ፤ እንደውም ለሌላ ሰው ማይታወቅ ሊሆን ይችላል) ጥርስ ማፅዳት በጀመሩበት ወቅት ፡ በሚኖረው የአፍ ውስጥ ንፅህና ፡ ይጠፋል ።

ከዛም ፡ መቦረሽ በሚያቆሙበት ጊዜ ፡ ወደ ቀድሞው ፡ የአፍ ውስጥ ሁኔታ ፡ ስለሚመለስ ፡ ጠረኑን/ ጣዕሙን ፡ እንደ አዲስ እስኪለምዱት ድረስ 'ብቻ' ፡ የአፍ ጠረን አለኝ/ አመጣው ብለው ፡ ያስባሉ ።

በተጨማሪም ፡ ለሰው ፡ ጥሩ ቃና ፡ እንዲሰጥ ፡ ተብለው ፡ በአንዳንድ ጥርስ ሳሙና ውስጥ ፡ ተጨምረው የሚገኙ ፡ የተለያዩ ፡ ቃናዊ ንጥርነገሮች/ flavoring chemicals ፡ እኚህ ሰዋች ፡ ማፅዳት በሚያቆሙበት ጊዜ ፡ ስለሚያጡት ፡ ከላይ የተጠቀሰውን ለውጥ (adapting the transition) እንዲገን ያደርጋሉ ።

ነገር ግን ፡ በጤናማ ሁኔታ ፡ የአፍ እና የጥርስን ጤና ፡ በአግባቡ ፡ ባለማቋረጥ ፡ በጥርስ ሳሙና ፡ ማፅዳት ፡ በተቃራኒው ፡ በአፍ ውስጥ በሚገኙ ፡ ጎጂ ህዋሳት እና በጥርስ ዙሪያ በሚከማቹ ፡ የምግብ ቅሪት/ ቆሻሻ ፡ ምክንያት የሚከሰትን ፡ የአፍ ጠረንን ማጥፋት ይቻላል ።

የአፍ ጠረን ፡ የተለያየ/ ብዙ ምክንያቶች ፡ ያሉት የጤና ችግር ሲሆን ፤ በሀኪም በሚደረግ መጠይቅ እና ሙሉ ምርመራ ፡ ምክንያቱን መሰረት በማድረግ ፡ የተለያየ መፍትሄ ሊቀርብ ይችላል ።

ዶ/ር በረከት ማተያስ ፡ Dental Surgeon
ከ ሀኪም page የተወሰደ

06/06/2023

ጥርስ ከተነቀለ በኋላ የሚፈጠር ህመም | Alveolar Ostitis

ጥርስ በተለያዩ ምክንያቶች ሊነቀል ይችላል ከተነቀላ በኋላ ግን የከፋ ህመም በብዙ ምክንያት ሊከሰት ይችላል ይህም የሚፈጠረው ሐኪምዎ እንዲተገብሩ ያዘዝዎትን ትዛዝ ሳያከብሩ ሲቀሩ፣ ሴቶች በወር አበባ መምጫ ሰዓት ጥርስ የሚነቀሉ ከሆነ፣ የወሊድ መቆጣጠርያ መድኃኒት እየወሰዱ የሚነቀሉ አሆነ፣ ጥርስ ከተነቀለ በኋለ በአንድ ሳምንት ውስጥ ትምባሆ የሚያጨሱ ከሆነ የተባለው ህመም ሊከሰት ይችላል።

የህመሙ ዓይነት የሚጠዘጥዝ ህመም ሲሆን የተነቀለበት ቦታ ቁስሉ ወደ ግራጫ መልክ የመቀየር፣ የአፍ ጠረን የማምጣት እና ብሎም እብጠትም ጭምር ሊኖረው ይችላል።

ነገር ግን ጥርስ ከተነቀለ በኋላ ሊተገበሩ የሚገቡ የጥንቃቄ ዓይነቶች አሉ እነሱም

1. ጥርስ ከተነቀለበት ደቂቃ አንስቶ ቢያን ለ 30 ደቂቃ ያህል ሐኪምዎ ያስነከሰዎትን ጥጥ በተነቀለበት ቦታ ነክሰው ማቆየት

2. ጥርስ ከተነቀለበት ደቂቃ አንስቶ ለተከታታይ 24 ሰዓታት ትኩስ ነገር መብላትም ሆነ መጠጣት አይመከርም መመገብ ካለብዎ በረድ ወይም ለብ ያለ ነገር መሆን አለበት

3. ጥርስ ከተነቀለበት ደቂቃ አንስቶ ለተከታታይ 24 ሰዓታት ደምም ይሁን ምራቅ መዋጥ እንጂ መትፋት በፍፁም የተከለከለ ነው

4. ጥርስ ከተነቀለበት ደቂቃ አንስቶ ለተከታታይ 24 ሰዓታት የትኛውም ዓይነት ፈሳሽ ነገር ሲጠጡ መምጠጫ(Straw) መጠቀም አይመከርም

5. ቁስሉ እስኪድን ድረስ ጥርስ የተነቀለበትን ቦታ በእጅ፣ በምላስ እና በተለያዩ ቁሳቁሶች መነካካት አይመከርም

6. ምግብ ከበሉ በኋላ የበሉት ምግብ በቁስሉ በመከማቸት ለኢንፌክሽን የማጋለጥ ዕድሉ የሰፋ ስለሆነ እንደተመገቡ ጨው በውኃ በመቀላቀል ለብ አድርገው ተጉሞጥምጦ መትፋት

7. ቁስሉ እንዲድን አጋዥ ይሆናሉ ተብሎ በሐኪም የታዘዙ መድኃኒቶች ካሉ በትዕዛዙ መሰረት መውሰድ

8. ጥርስ ከተነቀለበት ደቂቃ አንስቶ ቢያንስ ለተከታታይ 10 ቀናት ትምባሆ ማጨስ አይመከርም።

9. ከላይ የተጠቀሱትን ትዕዛዛት ሁሉ ተግብረው ነገር ግን ህመም እየበረታ ከሔደ እና እብጠት ካመጣ ፈጥነዉ ሐኪምዎትን ያማክሩ።

እነዚህን ትዕዛዛት ከተገበሩ ሊመጣ የሚችለውን ህመም መከላከል ይችላሉ።

መልዕክቱ ጠቃሚ ሆኖ ካገኙት ለወዳጅ ዘመድዎ ያጋሩት።

በዶ/ር አብዲልኑር

10/09/2022

Happy new year